Zmj mqqmjJh ^nLum^gm.pjrn.UUhpJ ^mqdm^hp^m^mU ^mnm.jg-hhpJ umhqfcnilp 4mpJUml U qpmhg qnpfcm.Uhm.pjmU ^mq 2R2mUp
Umpqujmh U. U.
ZZ QUU lyiuinihiLpjiuh JihumJirnnLw. /Ztujmummh, bpilmh/
sargsyanarman@bk.ru 4^nnpn2 pmnhp 4mpJh, hmj mqqmjJh ^nLum^gnLpjnthhhp, umhq&nttf, qnpbnthhnLpjnth
Создание организационных структур армянских национальных партий в Карине и
ранний период их деятельности
Саргсян А. С.
Институт истории НАН РА (Армения, Ереван)
sargsyanarman@bk.ru
Резюме: В последней четверти XIX века, город Карин и армяне одноименной провинции сыграли важную роль в национально-освободительной борьбе. В результате национального пробуждения в течение постберлинского периода, несколько освободительных групп были основаны и «Защитник отечества» была самой значительной среди них. На этой основе, вскоре новообразованные партии также начали свою политическую деятельность в Карине. С самого начало деятельности партии Арменакан (с некоторыми оговорками), Гнчак и АРФ приступили к созданию соответствующих филиалов в Карине. Своей активной пропагандой Гнчакяны пополнили свои ряды в основном бывшими членами «Защитника отечества». АРФ также, расширяя свою структуру, обеспечил приток преданных восточных армян в этот регион. В Карине и в соседних деревнях партии проводили широкую деятельность, активно участвуя также в борьбе федаинов. Ключевые слова: Карин, армянские национальные партии, создание, деятельность
Foundation of Organizational Structures of the Armenian National Parties in Karin and the
Early Period of Their Activity
Sargsyan A.S.
Institute of History of NAS of RA (Armenia, Yerevan)
sargsyanarman@bk.ru
Abstract: In the last quarter of XIX century, Karin town and the Armenians of the province of the same name played an important role in the national liberation struggle. In the result of the national awakening during the post-Berlinian period, several liberation groups were founded and the "Defender of the Fatherland" was the most prominent among them. On this basis, soon newly formed parties also began their political activities in Karin. Since the first years of their establishment the Armenakan (with some reservations), Hunchakian and ARF parties had embarked upon the establishment of relevant branches in Karin. With their active propaganda the Hunchakians involved in the party mainly the former members of "Defender of the Fatherland". ARF also extended its structure and ensured high influx of devoted Eastern Armenians to the region. The parties carried out a wide range of activities in Karin and neighbouring villages actively participating in the fight of fedayis too. Keywords: Karin, armenian national parties, foundation, activity
UpUtfmjmh ZmjmummhJ hpphtfhJ um^mp hmj^m^mh phm^ntpjnth nthhgnq tpqpntJJ hmhmhqh ni. hntjhmhnth ршцшрр, qmnhmjn^ 19-pq qmpJ phpmgpnttf mhqJ nthhgmb nntu-pntppm^mh ^npu ^mmhpmqJhhpJ pmmhpm-phtfp, phl qqmjJnphh hшJшpшф^hgJh, um-^mjh 1880-m^mh pp. qhnlu ^mh^mhntl tJh Jphhg hmj^m^mh qJJmqJ&p: &j2m t, pntpph-pp U ppqhpp pmqmpJ phm^ntpjmh qhpm^Jn imuh tJh ^mqlntl, um^mjh mhmhum^mh L&m^hhpp, hmm^m^hu mphhumhhph nL mnl-mntpp, qmh^nttf tJh hmjhpJ AhnpntJ:
Chqhmhntp mnJmJp, 4mpJh pmqmpp 19-pq qmpJ hmjng ^mmUmpjmh pm^mnpn2
pnJ^phhpJ U ^hpJ^mjpntJhhpJ phoppmhp qmpA.m^: UJJjmhg hmgnpqnq nntu-pntppm-^mh ^mrnhpmqJhhpJ phpmgpntJ, hpp ^nttf tp Uh& ZmjpJ U UpUtfmmhmjmummhJ m^mqmh, 4mpJhp UplhjpJ mjq hp^nt hqnp ^mjupnLpjnthhhpJ Jpgm^mjpmpntJ qi^m^np ^n^m^h&npp: Pnth ZmjmummhJ nLqqntpjmJp mnmg 2mpd^nq nntum^mh qnppJ hhm nmqlJ qm2m hhm^mb hmj ^mJm^npm-^mhhhpp IJ pmhJ mhqml mqmmmqphgJh hmj^m^mh mju hJhm^ntpg ogm^p pntppm-^mh i&Jg, hntjhJu^ tfnmhgmh 4mpJhp imjpm-pmqmp qmp&hhini. Jphhg hpmqmhpJ Jpm-qnp&tfmhp, pmjg ^mpnqmgmh hp^mp ^mjhihi
^phüg шpJШÜp й^ш^шЬ hшцpшüшЦ^ ^rnntqp, npn^hhmU nntuühpp ^hpurn^ü prnpp^ü q^gh-g^ü hш]ng hnqp U Чшpün hшJnLpJnLÜp ^pÄ.-hüpшpЦ^hg pnLppшЦшü ^pq^ü nL ш^hp-üшüp...
Чшp^üp hhppшЦшü nцphpqшЦшü ^hp^-^ш^тЛ tp ш^тй 1S7S-^g hhmn, hpp Phn-L^ü^ qш2Üшqpп^ ^ЬЬшцЬшшЦшй b^pnщшü щшpqhg Оийшй]шй ^j^mp^h hшJЦшЦшü üшhшüqühp^ pшphünpnqüшü щшhшÜ2Ühp^ qpn2p: Ujq ophp^ü ипц^шйшЦшй qшh^ü ünp pшqüш& UpqnLL ¿шй^ц 2-pqp Цштшц^ щш]-pшp hш]шшpшphg hшJng ^hpшqшppnüp^ü nL dnqn^pq^ шqqш]^ü шqшmшqpnLpJШü U ¿ш-jmurnmü^ шüЦш^nLpJшü 2шpdüшüp: ЬиЦ Чш-p^ümü, ^ишй^т nL шqшшш^nh hnqUnpш-^^hp^ U ^шpdшщhmühp^ qL^ш^npnLp-^üp, hш] hp^шшuшpqnLp]nLÜp ühb ^шй^ш-^nrnp^üp u^uhg ^üpüшЦшqüшЦhpщ^hL:
Cüqhшüpшщhи шpUümшhшJ шqqш]^ü-шqшшшqpшЦшü 2шpdnLÜp ^SQ^^h p^rn ^^hp^ шпш^^и mшp^ühp^g pUшЦn^hg ünp nL ünpn^ ЦшqüшЦhpщ^hLnL фпц_: UpUümJШü ¿ШJШUmШÜnLÜ U ^^p^p^h hш]Ш2ШШ ШД pшцшpühpnLÜ ^pшp hhmU^g À.Uш^np^hg^ü ü^ 2шpp шqшшшqpшЦшü-hhqшфn^шЦшü ^pü-pшЦühp, npnüg hhüp^ ^ш hhmшqшJnLÜ umhq&^hg^ü ЦnLишЦgnLpJnLÜühpp:
UpUüш]шü Zш]шuшшünLÜ шnш2^üühp^g üh^p 0-. Up^hA-m^hg^ ш^^ш^шЬ йши-^^gnLp^üp U щшmp^шpp U. ^p^ü^ü^ qh-Цш^шpnLp]шüp ЦшqüшЦhpщ^ш& «U^nLp^Lü ^ фpЦnLp^LÜ» qшqшü^ ^üpшЦü tp1: ЧшЬ^ hp^pnpq U шühüшhqnp ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜp «UU ^ш^и» tp, npp h^ü^qp^hg щшmhpшq-ü^g шкй^^шщЬи hhrnn4 1S7S p^^h^h: Ujü ^^qm^^ üщшиmhg hшJnLpJшü ühg ^üpüшщш2mщшünLpJшü qnp&^ ЦшqüшЦhpщ-йшЬ U шqшmnLpJшü hшиühLnL ЬЦШШШЦП^
qhüp-q^üшüphpp hшJphшJphLnL nL эдшЬ ^pd^hinL шühpшdh2шnLp]шü püqnLÜüшüp: «UU ^ш^» ü^шdшüшüшЦ qnpbnLÜ tp hp^nL nLqqnLp]шüp. pшgшhш]ш, pшqüшpünLJp рш-pnq^^ü qnpbnLühnLpjnLü, U qшqшü^ xqhüp^ hшJphшJpnLÜ U, шühpшdh2шnLp]шü qh^pnLÜ, dnqn^pq^ ^üpüшщш2mщшünLpJшü Цшqüш-^hp^nLÜ: t, np ш]и ЦшqüшЦhpщnLp-
1 ЧпишшЬщшЬ t., 4rnphq^ü Up4шüàш]шüg (^^hp^ U qnp&m.ühm.p]m.üp), b., 1979, tg 1QQ-1Q9:
^üp qшqшü^ nL pшgшhш]ш шüqшüшЦghL nL шЦm^nphü qnpbhL hü U. ftip^tf^üü nL U. ФnppnLqшLjШüp U птишЦшк фп^лтщштпи Ч. ЧшüишpшЦшüp: Zhüg ^hpg^ü^u ü^gngn^ ^pшp hhs Цшщ hшиmшmhg^ü ЧшЬ^ «UU ^ш-^p» U Чшp^ü^ «^ш2шщшЬ hш]phü]шügp»2:
Чшp^ü ршцшр^ hp^шшuшpqnLp]nLÜü ^p ршцшршЦшк nL ümш^np qшuш^шpшЦnLp]nL-üp U Ü2шЦnLpш]^ü qшpqшgnLÜp «Ц'uшшüшp ^nL^utü U Чn^Цшutü», ишЦш]Ь «Ц'^nLpшgütp ^üpünLpnLjü qpn2Ü qühLt hstü й^ш]Ь», ^иЦ üшhшüq^ qjnLqшg^ühpp hhsUnLÜ t^ü ршцш-pшg^ühp^ U^шüqшüш]ü püшЦшü
tp, np, XIX ^p^ ^шpиnLÜшЦшü p^шЦшüüh-p^g иЦишЬ, qphph шpUüшшhш] hnqUnp-Ü2Ш-ЦnLpш]^ü ^hürnpnü Ч.^п^и^Ь qnLqpüpшg Чш-p^ü^ 2P2ШÜ^ p^^¿nLpjnLüp ünLjüqhu snqnp-^hg ^hpшфn^^hLnL шühpшdh2шnLp]шü q^-
шшЦgnLp]шüp U шqшшшшhü^ qшqшфшpüh-pn^: Ujushq ünp pшфn^ qшpqшgшü й2шЦт]-pp, шphhишühpp U шnUшnLpp, Цшqü^hg^ü ü^nLpjnLüühp U pü^hpnLpjnLüühp, h^üü^hg^ü hшüpш]^ü hшишpшЦшЦшü h^üüшpЦnLp]nLÜ-ühp, hpшmшpшЦ^hg^ü цшpphpшЦшüühp: Чшp^ünLÜ Ü2шЦnLpш]^ü U ümш^np ^hpш-ЬünLp]шü nшh^^pш hшüq^ишgшü Uшqшp^ш Ьщ^иЦпщпи Opüшü]шüp, Unqnünü Shp Uqшp]шüp, ULhpишü ^шк Ъhpиhи]шüp, ^^np Zn^шишф]шüp, Uшhшhи^ ZшЦnp Uш-^p^üp, ZшЦnp UpЬü]шüp, U^prn^^ Ицш-цшLjшüp, ^Unpq UupLhügp, UшpЦnи ^шфш-^üp U ш]L ü2шüш^np шüA.^üp3: Ъpшüg 2шЬ-php^ 2ünph^^ hp^шшишpq uhpnLüqp, ишш-üшLn^ hш]hg^ U шqшmшpшцÀ. ^qrnnLÜühpn^ qшиш^шpшЦnLp]nLÜ, пшр^ Цшüqühg иhфш-ЦшЬ dnqn^pq^ шqшшnLp]шü hшüшp:
Чшp^üшhшJnLpJшü ЦppшЦшü nL hшиш-pшЦшЦшü ^шЬрЬ t Ш2^nLdшünLÜ, hpp
ршцшр^ ^шpdшpшüühp^ L^шqnp шhиnL^ 1S62 p. hшишшш^nLÜ t ^шphq^ü Up^шüA.ш]шügp4: 1S77-7S pp. nnLи-pnLppшЦшü цшшhpшqü^ птишЦшЬ Цпцй^ hшüшp hш2nq püpшgpp U
2 ¿mjng ^mrnünLpjnLü, h. III, q^pp mnmg^ü, b., 2Q1Q, tg 465:
3 ZUU, ф. 42Q, g.16, q. 9, p. 72-73:
4 Эmphüg^ mü4mü ^pmЦmünLp]mü U rnp^hnm^ pmüqmpmü (m]иnLhhшU Up^rnü&mjrnüg ф.,
II p., q. 65: Ч-. Up4müàш]mügp npn2 püü^gmüühpn^ Чmp^ü^ pnLnp 4mpdmpmüühp^ püqhmünLp тЬит.^ Ьцш^ 1S62-69 pp. püpmgpnLÜ:
4rnpjhnttf hprnhg üj pшhJ rntfju йЬшщг. hшh-qшtfшhpp ^pшhhg h ршцшрпШ umhq&^hgjh üj pшhJ ЦppшÜ2шkпLpш]Jh ph^hpntpjnthhhp «^nh^^hg», «UшtfJЦпhJшhg» h «PrnpÀp ¿ш-jng»: 1pшhg hцшшшЦh tp hцшuшhL Цppш-^h qnp&jh h hpjmrnurnpq uhphqjh hшJhgJ qшuшJшpшЦhL: Ujq Ш2fcшmшhphhpJh ш^ф ^jh pшф hrnqnpqhg ш]h jpnqntpjnthp, np ршцшр^ hpJmrnurnpqnLpjrnh шЦш^^ йф^ш-tfmпLpJшtfp puшhtfhЦшtfJШ цш2шпhш^шpпL-üjg hhrnn hш2пq^hg Чшphп rnnrnghnpq Чhhш-цhш]шhJh hhnшghhL h hprn фп^шphh h2Ш-hшЦhL шш[ O-pjqnp ЗпhpшщJ phпpп2tfшtfp «h^ju^n^nuhhpjg шtfhhшhpJmшuшpq h hpjmrnurnpqhhpj Ьц^иЦпцпи» ишцшр^ш OptfшhJшhJh:
bpjmrnurnpq шпш^ш^й h шqqшuhp h^ju^n^nuh jp hhppjh hшhqhu ЬЦш^ hш-^rnÀhnhnLpjrntfp h hшhшhqJ q^pnghhp hpш-^jphg п^шЦ h шпш^шцЫй 2ШШ ntuntgj^hhpj, pшphhпpпqhg Цppшpшhhhpp h ^hpшфп^hg ^pprn^rnh hшtfшЦшpqp: OptfшhJшhJ ^nphp-ршцшрпШ qnp&nq ^npu tf2ш4пLpшфh ph^hpntpjnthhhpp «Hrnpqrnhrnhg», «1щpшg», «nLuпLÜhшuJpшg» h «ChphpgшuJpшg», йфш-^np^ntü hh h ^qU^ntU «PrnpÀp hш]пg tfjnt-pjnthp»5: Uju ph^hpntpjnthh jp hп^шhш^п-pntpjnthp шшpшЬпLÜ t rnhqj hш]ЦшЦшh Up^h^h, Uшhшuшp]шh, U^prnyrnh h tfjntu q^pnghhpj ^ш h prnphprnp шqqhgпLpJПl.h nthhhnttf n^ tfjrnjh ^ppntp^h пpшЦJ pшph-rnji_h uшhhpJ tfhg шqшmшpшцÀ Àqmnttfhhp uhptfrnhhint qnp&ntü:
ЧшpJhпLtf uпgJшL-шhшhuшЦшh h ^pprn-LПLuш^пp^шЦшh фпфп^пLp]ПLhhhph ni. hшJ-phhrnprnqÀ. Àqmnttfhhpn^ qшumJшpшЦ^ш& hnp uhphqj rnn^rnjnLpjnLhp цшpшpш hnq ^p^h шqqшфh-шqшmшqpшЦшh 2шpdtfш-hp hnp ijgp hшqпpqhLПL hrntfrnp: ^j^^h hшpgJ üJ2шqqш]hшgпLÜp tfh& hntjuhpj, ищш-uniühhpj nL шЦhЦш^phhpJ rnnjp tp rn^hi, ju^ pпLppшЦшh pnhrn^rninLpjni.hJg шqшшш-qp^hint ^hqjpp opшЦшpqJ hrnpg ^p^ph^ Ush^fc^fc hnp цш]üшhhhpJh hшúшщшшшu-^шh hnp üшpшш^шpпLp]ПLh й^шЦ^пг. rnhh-pшdh2шпLp]ПLh tp шnш2шghL: Uqhpuшqphpp, hhrnqrnhqnLpjnLhp pпLppшЦшh «pшph^hшtf»
5 Opüшh]mh U., Uqqшщшmm.ü, h. Ч-, p m^rnqpni.pjnLhp, ^hjpntp, 1961, t2 5QQQ:
^hmntpjrnhp ^m^hgjh ицши^пц шpqJПLhphh-pp: Zhrnqrnhq, hцшшшЦ hш]h rnnhu ¿tp ntqnttf hш2ш^hL uшhqЬ^шЬ JpшЦшhпLp]шh hhrn h hrnhqhu tp qшlJu üшpqЦш]Jh шühhшшшppш-Цшh Jpш^пLhphhp uшшhшLПL цшhшh2п^: ¿итшЦ tp, np qpшh hшuhhLПL hrntfrnp шhh-pшdh2ш tp hшüш^üp^hL, umhq&hi dnqn^pqjh jp hhrnhjg шшhпq ntdhq ЦшqüшЦhpцпLp]ПLh-hhp:
Ъш^шЦпLuшЦgшЦшh 2P2шhпLÜ hJühш-qp^rnb hhqшфп^шЦшh-шqшшшЦшh пъцц^ш-bntpjnth nthhgnq ^tfprn^hhpj qnp-
bnthhnLpjnthh nL qnp&j^hhpj фшqшhqp qшp-àшh ш]h hhhpp, npj ^pш urnhqb^hgjh ш]^ ^nLurn^gnLpjnthhhpp: Ujq ^üpшЦhhpJ ühg, np^hu pшqшpшЦшh ЦпLuшЦgпLp]шh hш^ш-rnj^, шnшhàhшЦJ qhprn^rnmrnpnLpjnLh t nthhghi «^ш2шцшh Zш]phh]шgp», npj tfrnujh ^^nuhhp üj фпpp rn^hij üшhpшüшuh:
UühhшпLdhq h ^ntn ^rnnnLg^rn&pn^ Цшq-üшЦhpцпLp]ПLhp 1SS1p. üш]JuJh 4rnpjhntü hJühшqp^шЬ «и^ш^шш Lhnшü CU^bpnLpjnLÜ - Zm]phU]шg» hш]ЦшЦшh qшqшhJ
^rnqtfrn^hp^nLpjni.hh tp, nph hш]шhJ t
«^ш2шцшй hm]phUш]шg» шhпLhп^6: 1S7Q-rn^rnh pp. ^hpphpшg шцpпq шqqш]Jh qrnp-pnhpjh nL шnш2phpшgJh ühЬшцhu h^rnumhi tjh nпLuшЦшh pшhшЦJ hшqpшhшЦhhpp, npnhp nqhnphgjh, ntd, hшüшpA.шЦпLp]ПLh nL hnrnhq hhp2h^hgjh ЧшpJhJ hpJшшuшpqпLp-]шhp: Uqqrnh^rnum qnpbhp ЦшшшphLПL шh-hшq üqntühhpn^ шпqпp^шЬ hpJшшuшpqhhp «tpqpntügj &ш^шшnLp 4tph^gjrnü qпpЬшЦ-ghin^ Чшpшцhш UqшphшhJ hhrn hp^nturnhp hjühbgjh Zш]phUшuJpшg qшqшUJ ph^hpni-pjtüp, npj7 ш^ршппъ шhqшühhph tjh bqj2t ^пLpuпLhhшh, ЗшЦпp ^2qшLшghшh, 3n^hrnh-
6 U'шhpшüшuh rnh'u ¿n4hmhhJu]mh ft., Upb^mrnhrnj шqqш]Jh-шqшшшqpш^шh 2шpdnLÜhhpp h 4rnpjhj «^ш2шщшЬ hш]phh]шg» ^шqüш^hpщnLp]nLhp (XIX qrnpj 7Q-SQ-ш^шh pp.), b., 1965:
7 npprnh ti фhшphgJhp, ш]и ph^hprn.pjrnh üшuJh
шp^J4ш]Jh 4ш4hpшqphpm.ü, dшüшhш^J h2rnhrn4np
qnpbj^hhpj pnqшЬ hnL2hpni.ü, qpшqpnLp]nLhhhpnLÜ, h щшшüшqJшш^шh m.um.ühшuJpnLp]nLhhhpm.ü шл rnhqh^nLpjnLhhhp ühq ¿hш2nq4hg qrnhhi: ^шpqшщhu ^шphLJ t hhprnqphi, np ш]Ь ЧшpJhJ rnnrn^hi hpJшшuшpqhhpJ ^nqüjg ишЬцЬ^шЬ ph^hpnLpjni.h tp, npp hш^шшJщp Ьцш^ h rnnrn2jh рш^^ «^ш2шщшЬ hш]phh]шgJ» umhq&ürnh áшhшщшphJh h, np ^hp2jhju ^шqüш^hpщш^шh nL Ьpшqpш]Jh hJühшqpnL]phhpp hqhi hh ЬшЪ. ш]и ph^hpnLp]шh hJühш^шh nuqhh^hhpp:
ütu UumnLphmü, ¿má^ 3m^np Utp^ü^^LLhmü, Uhpumü tptLt^hmü, S^qpmü U ftm^mmmp ЧhphЦghшüühp, Чшpшщhm U 3n^hmüütu L2^hmüühp, ULhm^u U Ч-tnpq 4tühmüühp»S:
ftm^mmmp ЧhphЦgJШü^ qh^m^mpnLpjmüp U mmhü^ Чшpün hmjng mnmgünpq Opümüjmü Ьщ^иЦпщпи^ ophünLpjmüp ^jmüp^ Цп^шЬ qmqmü^ mjq ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜp тццшЦ^п-phü püqmnmgrnü tp Phn^ü^ ^hhmdnqn^g hhmn frp^üjmü ¿mjp^^ mpÀ-шЦшЬ «bp^ph Chphф» nLühümLnL ^mrnqmü^ü: frp^üjmüp, np mjq ophp^ü 4mü^ hmjng mnmgünpqü tp, ^p hhpp^ü ишшшp ^üqühg «^m2s^mü Zmj-phühmg^» umhqbümüp:
«¿mjphümu^pmg qmqmü^ püЦhpnLpJшü» hhüp^ ^pm Чшp^ünLÜ umhqb^mb «^m2s^mü ¿mjphüjmg» шqшmшqpшЦшü-hhцшфn^шЦшü ^qüm^p^nLpjmü mnmgümhhpp (йптшЦш) üщшmшЦü tp hmj dnqn^pq^ ^üpüm^m2s^m-ünLpjmü ЦшqüшЦhpщnLÜp, ^иЦ ^hpgüшЦшü üцшшшЦp4 иhфшЦшü rndhpn^ ¿mjmummü^ шüЦш^nLpjшü ^hpшЦшüqünLÜp:
C^hpnLpjnLüp üщшmшЦ nLühp mnnqg, hmümp^m^ ^hLmg^, nLdhq U ^ummhh^ hmj hp^mmumpqühp^ü hmüm^üphL ünLjü mhuLm-ЦшЬ^ 2nLpg, qnjmgühL hm^mmm^np U ünLjü qшqшфшp^ hmümp qnhnqnLpjnLüühp^ щшт-pшиш p^ü: UjünLhhsU ü^gngühp hmjphmjphL, qhüp A.hnp phphL U q^ühL nL q^üm^mpdnLpjmüp mjü qnpbmbhLnLü ^mpdhgühL üm^ frphüg fcüp^ müqmüühp^ü, ^иЦ mjünLhhsU ^phüg hmüm-Ц^ nqg hp^mmumpqnLpjmüp, npщhиq^ üpmüp ^ L^üh^ü ^m2s^mühL «Jiüp-
q^üpü^ü hmpummhmp^ühpnLü U ищшüü^-ühpnLü qtü hpp mn^pp ühpЦшJШüшJ»9:
«^m2s^mü Zmjphüjmg» hhцшфn^шЦшü püqhmmm^jm ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜp hшmЦш-ü2^nLÜ tp q^ü^npшЦшü ЦшnnLJgn^ nL hpЦшp-jm ЦшpqшщшhnLpJшüp: Üpmqpn^ mjü qmrn шqqшJ^ü-шqшmшqpшЦшü qшцшфшpühp^ü hhrnmünLrn 2mpdnLÜ tp U mnmgmqpnLÜ tp hp^mmumpqühp^ü q^ühL U щшmpшиmhL hm-üшdnцn^pqшЦшü шщиmшüpnLpJШü hnp^qn-ümü nLühümLn^ oиüшÜJШü-иnLLpшüшЦшü Цшpqhp^ rnm^mLnLÜp U hmjng mqqmj^ü ^h-шшЦшünLpJшü ^hpшЦшüqünLÜp:
8 ¿UU S. 42Q, g.16, q. S, p. 52:
9 ¿UU S. 42Q, g.16, q. S, p. 52:
C^hpnLpjmü jnLpmpmüynLp müqmü итп-pmqpnLÜ tp hшшnLЦ mjq üщшmшЦn^ й2шЦ-^шЬ hpqüümq^p, npn^ ^mprnm^np^nLÜ tp pшцшpшЦшü mqmsnLpjnLü A.hnp phphLnL hmümp pшgшpÀ.шЦ qmqrnüm^mhnLpjmüp U Цш-smpjmL müÄümqnhnLpjmüp ЦшшшphL püЦh-pnLpjmü pnLnp hpmhmüqühpp:
ЧшqüшЦhpщnLpJШü цhЦш^шpnLpJnLÜü ^pшЦшüшgünLÜ tp jnp hnqnLg pm^mgmb 0-h-pmqnLjü ^nphnLpqp (^m^mrnnLp ЧhphpgJШü, ¿шЦ^ b2qmLmgjmü, ULhpишü tphi^^jmü, Zn^hшüühи UишnLpJшü, bq^2h SnLpиnLÜJШü, Чшpшцhш U ¿шЦ^ L2^jmüühp U nLp^2ühp)1Q: Uüqmüühpü ^pш^шиnLpJnLÜ nLüh^ü hhqшфn-^шЦшЬ ШJи qmqrnü^ nL^rn^ü ü^mümLnL mü-hшшшЦшü hpqnLÜ ^hpgühL Цшüш^np hmj hp^-шшишpqühp^g: Lnpmq^p jnLpmpmü^jnLp hh-qшфn^шЦшü ^p hpqnLÜn^ hmü^ümnnLpjmü шшЦ tp üsünLÜ ^p 2nLpgp ^üphLnL rnmap hnq^müng nL^rnjmLühp, npnüp ü^шиüшpшp Цшqüh^ü «^m2s^mü ¿mjphüjmg»-^ ü^ pg^g hpmümümsmp nLühümLn^ ^phüg müqm-ümqpnq hhqшфn^шЦшü^ü:
Uüqmüühpü t^ü üшш^npшЦшüühp, mp-hhиmш^npühp, hpЦpшqnpЬühp Цшqü^шЬ шшиÜJшЦühp^ hшüшЦшpqn^: ЧшqüшЦhpщnL-pjmüp hn^müm^npnLÜ tp Чшp^ü^ hnqUnp mnmgünpq Umqmp^m Opümüjmüp: «^Ш2Ш-щшЬ hmjphüjmgü» ^p üшиüшá!JnLqhpü nLühp UpUüsjmü ¿ШJШUШШÜ^ ühb йшитй, np^ 2шш pmqmpühpnLÜ ишhqЬ^hL t^ü hhqшфn^шЦшü ^nphnLpqühp: Uhps Цшщhp t^ü hшишшш^hL mpUhLmhmjhp^ hhs:
ЧшqüшЦhpщnLpJnLÜp ü^шиüшЦшü nLdh-pn^ pnLppшЦшü pnümrn^pnLpjnLüp pnpшфh-LnL Цmhpn^ pnnLg^Цühp tp smpmbnLÜ: «^ш2шщшü hmjphüjmgü» «шpüшшшЦшü» pUp, mqmsmqpnLpjmü й^шЦ nLq^ü hmümph-Ln^ q^ü^mb шщишшüpnLpJnLÜp, Цпцй tp mü-hmqmq q^ü^mb hLnLjp^ü, ^иЦ «^шфш^np» pU^ ЦшpЬ^pn^ q^ü^mb hLnLjpp щhшp tp ^pm-ЦшüшgühL üшüpшЦpЦ^ш U hpЦшpшшU üm-^шщшшpшишnLpJnLÜ^g hhsn ü^mjü:
tfnqn^pq^ ^üpüшщш2шщшünLpJшü hmümp qhüp hmjpmjphLnL üщшшшЦn^ «^Ш2Ш-щшü hmjphüjmgp» фnpЛ.hL t ÜJnLpшЦшü ü^-gngühp qsühLnL üщшшшЦn^ Цшщhp Ьшишш-
10 S^u ^2ЦЬшЬ 3., Unmg^ü ^mjbhpp, tg üp ЧшpünJ qmppoüphü, Sphqüo, 193Q, tg 11Q:
shL hmj pшqшpшЦшü U ЦpnüшЦшü qnpb^^-ühp^4 U. ^p^üjmü^ 0-. UpbpnLÜnL, Ч. щшшp^шpp Ъ. ЧшpdшщhшJШü^ U hшJЦшЦшü hmümüümü ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜühp^ hhs:
1SS2 p. ünjhüphp^ü nus^münLpjnLÜp hmjsümphphL t ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜp: 2hppm-ЦшL^hg 72 ümpq: 1SS3 p. münmüp rnhq^ t nLÜhghL qmrnp4 hmjhp^ mnmg^ü pшqшpшЦшü qmrnm^mpnLpjnLÜp 0UÜШÜJШÜ ЦшJupnLpJnL-ümü: Z^üümq^p müqmüühpp qшшшщшpш^hL hü 5-15 mmp^m pшüшшpЦnLpJшü: Lpmüg ühb üшup 1SS4p. ühpmü t uшшghL: U^mjü fr. Ч^ phpgjmüp U U. tpm^^jmüp pmüsnLÜ üümg^ü ü^ü^U 1SS6 p. uhщшhüphpp: Pmürn^g mqms-^шЬ fr. ЧhphpgJШüp U Z. b2qmLmgjmüp фnp-A.hg^ü ^hpшЦшüqühL ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜp, pmjg Чшp^ü^ q^ü^mb hLnLjp^ áÜ2nLÜ^g hhsn mühmgnqnLpjmü ümrnü^hg^ü: Qümjmb pmqm-pшЦшü шuщшphq^g hhnmümLnLÜ «^ш2шщшü Zmjphüjmgp» ЦшpUnp qhpшЦшшшpnLÜ nLÜh-gm^ mpUüsmhmj шqqшJ^ü-шqшшшqpшЦшü 2mpdümü hmümp4 ^p qnpbnLÜhnLpjmüp Ü2m-üm^nphLn^ ouümüjmü pnüшщhшnLpJшü qhü hmj dnqn^pq^ щшJpшp^ ünp 2Pgmü^ uЦ^qpp U qшqшфшpшЦшü nL ЦшqüшЦhpщшЦшü h^üp qmnümLn^ üns шщшqшJnLÜ ЦnLuшЦдnLpJnLÜ-ühp^ ushqbümü hmümp:
ZmjnLpjmü ^jmüpnLÜ uЦu^hg ü^ 2Pgmü, npp ü2müm^np^hg ЦшqüшЦhpщшЦшü pmpA.-pmqnLjü шhuшЦ^4 ЦnLuшЦgnLpJnLÜühp^ mu-щшphq ^gühLn^, npp mqqmj^ü-mqmrnmqpm-Цшü щшJpшp^ü ünp npшЦ hmqnpqhg U m^h^ huшшЦ ^üq^pühp mnmgmqphg dnqn^pq^ü:
1SS5 p. h^üümqp^mb hmj mnmg^ü4 Up-йЬЬшЦшЬ ^nLum^gntpjmÜ qmrnünLpjmü U Ьш-^ШшЬ qnpЬnLÜhnLpJшü ümu^ü qp^h hü qqm^ p^n^ nLunLÜümu^pnLpjnLÜühp11, npshq, um-
11 Sh'u Zmdpmpjmh U., Zmj hmumpm^m^mü-pmqmpm^mü ü^spp mpUüsmhmjm.pjmü mqmsmqpmL-pjmü mq^ühp^ ümu^ü, b., 199Q: 'bmpmhhmh U., Upüh-üm^mü ^mmm^gm.p^LÜp, Ьmqm.ütü иЦиЬш^ ü^ü^hL Umh-ümümqpm^mü ftmü^m^mp ^mrnm^gmLphmü ^mqürnp-^LÜp, ^üpmqpmp^LÜ hL ühpmЬmLp^LÜ S^qpmü 4-tmpqhm-ü^, Ч-mh^pt, 199Q: T.mqmphmh Ч., Upühüm^mü ЦтшшЦ-gmp^LÜ, "ïïhjpmLp, 19S5, Пщт.ЬЬшЬ Z., UphLÜsmhmj mqmrnmqpm^mü щmJpmp^ü Ьmqm.üp Upühüm^mü Цт-um^gmphmü ütg hL ftmü^m^mp Uqmrnm^mü ЧтшшЦ-gmp^LÜp ^p 6Q-mühm^ü, Lmu Uüáhjpu, q-mj^mpüfcm, 19S6: Umpqujmh U., Zmj Umhümümqpm^mü nmü^m^mp ^mLum^gmLpjmLÜ 19QS-1921 pp., b., 2QQ9, ümjü^ «Upüh-ü^m» щmpphpmЦmüp hmj mqmrnmqpm^mü щmJpmp^ m^mLÜpühpmLÜ, h., 2Q14, ümLjü^ Чшpшщtш]шh U., Upüh-
ЦшJÜ, h^msm^nLÜ шpühüшЦшüühp^ U Чшp^ünLÜ qnpЬnq ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜühp^ nL Цшp^üшhшJnLpJшü hhs nLÜhgшЬ mnü^rnp-jnLÜühp^ ümu^ü: Uhp фüшpшnLpühp^ mpq-jnLÜpnLÜ npn2 шцпш U шЦüшpЦühp^
hшüq^щhg^üp mp^^^mj^ü ü^ pmü^ ^m^h-pmqphpnLÜ12 U ЦnLuшЦgnLpJшü щшшüшq^p-shumpmü UpшшЦ ^mpp^üjmü^ U mpühüm-Цшü ü2müm^np Ф^^Ш]^ UpühüшЦ bЦшpJШü^ hnL2mqpnLpjnLÜühpnLÜ13:
U. ^mpp^üjmü^ hшJшüшЬ hhsUjmL rnhqh-ЦnLpJnLÜp, np «Smp^ühpt ^ ^hp Ч.^nLutü Ч^-Фnpp Zmjptü ü^ü^hL UnL2 hL Чшp^ü ЦшJЬЦLШшgnq rnmphpmj^ü püpnusnLphmü üшuüшЦ^ щnnpЦnLÜühpp hЦhp A.hLmLnpnLhp t^ü hшJшЦhqpnü ütg hL ЬünLÜq штшЬ
Jhqшфn^шЦшü ЦшqüшЦhpщnLphшü üp, np üЦpшnLhдшL «UpühüшЦшünLp^LÜ» münLÜn^»14, шünLqшЦ^ hnL2nLÜ t, np mpUüsmhmj mqqm-J^ü-шqшшшqpшЦшü 2mpdnLÜp ühЦ müpnqgm-Цшü hpUnLjp tp, ^иЦ hpЦnL ü^üjmüg hmpUmü nL ftnLumhmjmurnmü^ü uшhüшüшЦ^g qm-^mnühprnü mjq 2mpdnLÜü шüЦшuЦшЬ mnü^nL-pjnLÜühp nL 2фnLÜühp ЦnLÜhüшp: Ujq шhuшЦ шünLqшЦ^, uшЦшJÜ ^pшЦшünLpJшüp 2ms üns Uu ü^ ^mjnLpjnLÜ. «UnLLpшüшЦшü Цш-nm^mpnLphmü hmümp mühmüqnLpdhL^ tp ftnLu^nj uшhüшüшЦ^g qшpA.шЬ hpЦnL üm-hmüqühpnL4 tpqpnLÜ^ hL ütg ZmjhpnL
ЦhqpnüшдnLÜp hL münüg 2Pgmhmjhmg Цhg-nLшЬpp: ZшJшЦhqpnü tpqpnLÜ^ ümhmüq^ü gmpqhptü jhsnj Цшpqp qmp 4mü^ü»15:
Uju^üpü4 ^2WmünLpjnLÜühpü müqmü ünLjü hmppnLpjmü ^pm t^ü q^шшpЦnLÜ U müü^gm-Цшü Цшщ shuünLÜ mjq 2mpdümü smpphp hpЦpшüшuhpnLÜ qpuUnpnLÜühp^ ü^gU, pmü^ np qpmüf müh^ü ü^UünLjü qшqшфшpш^n-unLpjnLÜp, üщшшшЦühpp, qnpЬhLшЦhpщp, ü^-gngühpü nL h^üüшЦшü 2mpd^ nLdhpp:
U^ шü^шф ЦшpUnp hmüqmümüp tL фши-snLÜ t püqhmüpnLpjmü ümu^ü: Uju-
щhu, hmjsü^ ^pnqnLpjnLÜ t, np ü^ü^U ЦтишЦ-
üm^mü ^mLum^gmLpjmLÜ, phЦüшЬmLшЦшü mshüm^m-umLpjmü uhqümq^p, bpUmü, 1995:
12 ZUU, UümL2m^mü U^psjjmü^ фф. 424 U 427
13 ^mpp^hmh U., Zmj mqmsmqpm^mü 2mpdümü ophptü, 3mL2hp 1S9Qtü 194Q, bphLmü, 2QQ3: b^mphmü U., 3mL2hp, ^tjpmp, 19S5:
14 T-mpp^hmü U., Ü2^. m2^., tg 25:
15 ^mpp^hmh U., Ü2^. m2^., tg 34:
gntpjrnh hjühntüp Ч. ЧшüuшpшЦшhJ üjgn-gn^ (hш Цшщш^пpJ qhp tp Цшшш-
pntü шшpphp ^jphpn^ hшuшpшЦшЦшh qnpbj¿hhpj üjgh)16 Jpшp hhm Цшц tjh ^u-тшт^, pш^шЦшhJh rn^mj^ ^^np^^g^! h hшüшqпpЬшЦghL ЧшpJhJ Ьш;]-
phh]шg» h ЧшhпLÜ qnpbnq «Uh ^ш^»17 Цшqüш-^hp^ntpjnthhhpp: U^h^h, pum О. &qhш^пp-]шhJ purnhhpnpq qшpш^hp2Jh pшgшhш]ш-^шЬ шp^J^ш]Jh hjntphpj ЧшhJ hш] hpJmш-uшpqпLpJшh ^rnqtfrnb «Uh ^ш^» qшqшhJ ^q-tfrn^hp^nLpjnthp «^ш2шцшh Zш]phh]шgJ» áJпщш^пpпLÜhhpJg üh^h tp1S: Zш]шhJ фшuш t hшh rnjh, np ph «Uh ^ш^» h ph шpühhш-^hhhpj qшцшфшpшЦшh rnpürnmhhpp uh^ntü tjh jphhg phqnth ^prninLurn^np^rn-^h h qшцшфшpшpшцшpшЦшh nL ^rnqürn-Цhpщ¿шЦшh qпpЬпLhhпLpJшüp шnшhÀhшgшЬ U. ftipjüjrnh-U. ФпppпLqшLjшh фшnш^пp hp^^^ nL hprnhg hшüш^пhhhpJ шhqшu-шшhпLÜ: bp^nt ^rnqürn^hp^nLpjnthhhpjh ti hп^шhш^пpпLÜ, qpшüшЦшh h prnpnjrn^rnh oqhntpjnth tjh gпLgшphpпLÜ U. ftipjüjrnhp, U. ФпppпLqшLjшhp, Ч. ЧшüuшpшЦшhp h hprnhg hшüш^пhhhpp19: Zhrnn ti rnpühhrn^rnhhhpj qqш^ üшup hш^ЦJh uh^ш¿шЦшhhhp tjh: Zh-
о
тиш^^ j hp ^pnq tp ^n¿hqnmhi шpüh-hrn^rnhhhpj h ЧшpJhпLÜ qnpbnq шqшшш-qprn^rnh 2P2mhrn^hhpj hшüшqпpЬшЦgпLpJш-hp: Uju mhurn^hmh шhпщцшЦJ hшuшшшпLÜ t hшh Z. З. 1ш2hшЦgnLpJшh h2шhш^пp qnp-bj¿, шhuшpшh h цшшüшqJp U. Hrnprnhqjrn-hp, пф ^nuhin^ 1S9Q p. Zrnjrnumrnhj «uprnjh uprnjh ütg-ju^ tpqpntüntü», ju^ ш^^^ти Ч.^п^пШ rnhqj nthhgrnb gntjghpj üшuJh, qpntü t, np qprnhp «mhqj пLhhgшh Zh¿шЦhшh-hhpnt A-hnpn^, шpühhшЦшh qnpbj¿hhpni. Ш2шЦgпLphшüp h ntdhq ghgntü щшmáшnhg
16 Zrnjng щшmüm.p]nLh, h. III, qjpp rnnrn2jh, b., 2Q1Q, t2 465:
17 ЧшqüшЦhpщm.p]шh ürnujh rnh'u Чnuшшhq]mh t., 4-rnphqjh Up4шhЛ.ш]шhg (j^hf^ U qnpbni.hhnLp]m.hp), b., 1979, t2 126-134, 'bm.jhj U^prnfe ftpH^h, hшuшpшЦшЦшh-pшцшpшЦшh qnpbnLhhm.ppi.hp, b., 2QQQ, t2 2SS-295, 'bm.jhj ЩhшpЦhhp шpUüшшhш] Ü2шЦmpш]Jh U hшuшpшЦшЦшh-pшцшpшЦшh ^^hfj ^rnmüm.pjrnh /19-pq qшpJ SQ-шЦшh p4шЦшhhhp/, bpUrnh, 2QQ5, 175 t2:
18 armenian-community.ge/News/954
19 Zш]nд ^штиЛ^т^ h. III, qjpp шпш2^, b., 2Q1Q, t2
465:
Ьш] 2P2mhhhpnt»2Q: Ujujhph4 rnpühhrn^rnhhh-pj h ЧшpJhJ hhцшфп^шЦшh ntdhpj (npnhg opqшhшЦшh 2шPшhшЦпLpJПLhh nL drnnrnh-qnpqh ш]^ щшhJh hh¿шЦJшhhhpp hqrnh) üjgh hшüшqпpЬшЦgпLpJПLh hшuшшш hqhi t: Ujh-^hu np, phh ühq ¿hrngnq^hg пщцш^ ^Цш-jntpjnthhhp qrnhhi UpühhшЦшh ЦпLuшЦgпLp-]шh ^nqüjg ЧшpJhпLÜ qnpbnthhnLpjnth Ьш-^ш^пг. üшuJh, urn^rnjh ^phij t hhpшqphL, np rnjq^juj шnh¿пLp]ПLhhhp, ш]hпLшühhш]-hj^, hqhi hh, ^rnpqrn^hu qpшhg üшuJh rnh-qh^ntpjnthhhpp Цшй ¿hh цшhцшh^hL Цшй ntqqrn^j ühq ¿hh hшuhL:
Zш] шqqш]Jh-шqшшшqpшЦшh 2шpdüшh hnp фп1!пъй, hpp шqшшшqpшЦшh ^üpшЦhh-pjh nL ЦшqüшЦhpцпLp]ПLhhhpJh фn^шpJhh-inL hЦшh pшqшpшЦшh ЦпLuшЦgпLp]ПLhhhpp, 1SS7 p. dhhnLÜ (C^h]gшpJш) hJühшqp^hg ЦпLuшЦgпLp]ПLhp21: ZJühшqJp qh-Цш^шphhph tjh nnturnhrnj üj ^ntüp Ьш] nturnhnqhhp4 U. ЪшqшpphЦ, U. Чшpqшh]шh-■Lrnqrnpph^, Чшф]шh, ft. ^шhшqшш h ntpj2hhp: ЧhhшpпhшЦшh opqшhh tp «Zh¿rn^» phppp: ЧпLuшЦgпLp]шh uпgJшLшЦшh hjüpp ^rnqüntü tjh Ьш] hшuшpшЦпLp]шh шшpphp ^rn^hpjg uhp^шЬ (nшqhп¿Jh) üшш^пpшЦш-
20 Чmpmhqhmh U., Z. З. ^ш2hшЦgnLphшh щшшünLpJLh, U. hL P. hшшnphhpnL ü^rngbrni hpшшшpшЦnLpJLh (шhà-hшhnLhhpnL hL mhqrnhni.hhhpnL gшhЦhpn4 hшpuшш-gшЬ), P. hpшmшpшЦm.pJl.h, ^h]pnLp-2Q13, t242:
21 Zh¿шЦ]шh ^nmrn^gm.pjrnh щшшünLp]nLhp hшühüш-шшpшp t nmnLührnujp^rnb: UDШ2Jh фnpàp Цшшш-phi t Züm]mЦ Upшü]шhgp (^шшünLpJLh hh¿rn^hrnh ЦnLuшЦgnLphшh, Ч.^nLJu, 191S), npjh hrn2npqhg hh¿шЦ-]шh qnpbj¿hhpj 4hpшphp]ШL hni^hpj dnqn4шЬnLh (Zju-hшühшЦ 1SS7-1937 uogJшL-цhünЦpшm hh¿шЦhшh Цпъ-uшЦgnLphшh, Sphqho, 193S), rnjihrnhhrnU" Ьш] шqшш-qpшЦшh 2rnpdürnh hш]шhJ qnpbj¿ UшUnLЦ &Jqüh¿hmhJ 2rnhh^rnh m.um.ühшuJpnLp]nLhp (^шшünLpJLh шühpJ-ЦшЬш] prn^rnprn^rnh ЦnLuшЦgnLphшhg, 1S9Q-1925, Sphqho, 193Q): Zh¿rn^jrnh Цm.uшЦgnLp]шh ШDШ2Jh шü-pnq2шЦшh nmnLührnujpni.pjm.hp Upuhh ЧJwnLpJ qp¿jh t ^rnm^rnhnLü (^шшünLpJLh U,^.Zh¿шЦhшh ЦпъишЦ-gnLphшh, 1SS7-1962, ^tjpm.p, h. U, 1962 U h. P, 1963): ЧnшшЦgm.pJшh 1SS7-1915 pp. ^rnmüm.pjrnhp Ьш2пц^шЬ nLunLührnujpni.pjnih t hшU ühpop]ш ЬЬшш-qnrnnq ^Ъ^ш^ ¿п^ЬшЬЬ^щшЬ^ Ш2^шшnLp]nLhp (Zh¿rn^-]шh Цm.uшЦgnLp]шh щшшünLp]nLh 1SS7-1915 pp.): ЧnшшЦgm.pJшh шшpphp шшpJhhpJ щшшünLp]шhh nL qшqшфшpшЦшh, Ьpшqpш]Jh hJühшqpnL]phhpJ üшuJh ш2^шшnLp]nLhhhp hh hhqJhшЦhL hшU U. Umцmh-^]nl.umhp. Z. ^mhqpnl.hJh. U. ^^^p^Up, L.^ntp2nLq-]mhp. ft. fcnl.p2nLq]mhp. U. Uшbфmh]mhp U шц hhqj-hrn^hhp:
ünLpjnLÜp, шphhuшш^npühpp, ümüp шnUш-pшЦшüühpp, hmj pmqmpmj^ü U qJnLцшЦшü ümüp uhфшЦшüшшhphpp: «Zü¿m^> phppp ung^шL-qhünЦpшшшЦшü hü^m^jmü ЦтишЦ-gnLpjmü щш2шnüшphppü tp: ЧnLuшЦgnLpJшü qшqшфшpш^nunLpJшü AUm^npümüp ütóm-щhu üщшuшhg hmj hшuшpшЦшü-pшqшpш-Цшü йшр^ hhqшфn^шЦшü, qhünЦpшшшЦшü hnumüpp (U. LmLpmü^jmü, Гшфф^) U U. O-hp-ghü^ nL üpm «ЧщпЦпф» («Колокол», ШJUшhq^g tL hmjhphü «Zü^шЦp») qшqшфшpühpp U nnL-uшЦшü hhqшфn^шЦшü ümpnqü^nLpjnLÜp: 1SSS p^шЦшü^ü hpшшшpшЦ^шЬ ЬpшqpnLÜ ЦnLuшЦgnLpJшü mnmgümj^ü üщшшшЦ tp hm-ümp^nLÜ hmümqqmj^ü шщuшшüpnLpJшüp pnLppшЦшÜ pnÜШШ^pnLpJnLÜ^д UpUÜШJШÜ ZШJШUШШÜ^ шqшшшqpnLÜp, hшJЦшЦшü hn-qhp^ ü^m^npümü ü^gngn^ шüЦш^ hmüpm-щhшnLpJшü uшhqЬnLÜp: Zü^m^jmüühp^ ^pm npn2шЦ^nphü mqqhL t ümU düUmü qnpЬnq 0-. ^Lh^mün^^ «U2^шшшüp^ шqшшшqpnLpJшü» ^nLÜpp, np^ müqmüühp^ hhш Цшщ t^ü щшhщшünLÜ hü^m^jmüühpp:
U^gmqqmj^ü unд^шL-qhünЦpшшшЦшü 2mpdümü m2^nLdmgümü щшJÜшüühpnLÜ hü^m^jmüühpp üшpnqü^ЦшЦшü ш^щ^ mqqm-j^ü ung^шL^uшшЦшü ЦnLuшЦgnLpJnLÜ^g ^h-pm^nLÜ t^ü mqqmj^ü ung^шL-qhünЦpшшш-Цшü ЦnLuшЦgnLpJшü: ЧnLuшЦgnLpJшü Ьpшq-pnLÜ ung^m^qü^ ümu^ü hnq^шЬ^ шпЦш]т-pjnLÜp hhшшqшJnLÜ щшш^шп qmpAm^ Цт-uшЦgnLpJшü щшnшЦшüшüp: Ujü hü^m^jmü-ühpp, npnüp hmüqhu t^ü qm^u ü^mjü mqqm-j^ü ^üq^pühp^ ^pшЦшüшgüшü щшhшügnф 1S96 p. шügшш^hд^ü U AUm^nphg^ü mnmü-A^ü4 ЧhpшЦшqÜJШL hü^m^jmü ЦnLuшЦgnLp-jnLÜp: ЧnLuшЦgnLpJшü Ьpшqp^ hmümAmjü hü^m^jmüühp^ qnpЬnLÜhnLpJшü mnmügpp hшJЦшЦшü hmpgü tp: Uqqmj^ü áü2ümü qhü ^phüg üшpшш^шpшЦшü üЦpшnLÜühpnLÜ hü^m^jmüühpp hшüшшhqnLÜ t^ü ^шцшц pшqшpшЦшü gnLjghpp U q^ü^шЬ hшJqnLЦшJ^ü hLnLjpühpp: ^hU hü^m^jmüühpp qшünLÜ t^ü, np «шшpáшüшЦ^ ü^ ЦpшЦngp Ч. ^nLunLÜ m^h^ ühЬ mpAmqmüp ЦnLÜhüш, pmü hpmünp-ühp^ npnшp UpUüшJШü ZшJШuшшünLÜ»22, mj-
ünLmühümjü^^, XIX q. SQ-9Q-шЦшü pp. UpUüшJШü ZшJШuшшünLÜ uшhqЬhg^ü ^phüg ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜühpp U mügmü Lmjü qnp-ЬnLÜhnLpJшü: Чшp^ dшüшüшЦшü^gngnLÜ hü^m^jmü ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜühp uшhqЬ^h-g^ü ^nLpp^mjnLÜ (114), UUb-nLÜ (S6), ftnL-uшuшшünLÜ (36), bpmürnü (15), PnLLqmp^m-jnLÜ (9), ftnLÜ^ü^mjnLÜ (7), bq^щшnunLÜ (6) U mjLnLp23:
Zü^m^jmü ЦnLuшЦgnLpJшü ЦшünüшqpnLp-jmü hmümAmjü ЦnLuшЦgnLpJшü Чhüшpnüш-
Цшü ^mp^nLpjnLÜp щhшp t qшü^hp ZШJШUШШ-ü^24 шшpшЬpnLÜ. «^npЬnLÜtnLphшü шuщшpt-qp L^ühLn^ p^Lppmg ZшJШuшшüp, püшЦшüш-pmp, U ЦшqüшЦhpщnLp^LÜü tL щ^ш^ ШJÜшhq hшuшшш^t»25: ЪЦшш^ nLÜhümLn^, np Zmjmu-шшü^ шшpшЬpnLÜ ЦnLuшЦgnLpJnLÜp qhnUu «¿.tp ЦшqüшЦhpщnLшЬ Цnpn2nL^ dшüшüшЦш-Lnp Цhpщn^ qmjü hшuшшшhL Spшщ^qnü26», npp phU ümjp hpЦp^ umhümüühpnLÜ ^tp, um-ЦшJÜ uшhüшüшЦ^g tp üpmü U pшqüшшhuшЦ ^üшhüu^^ Цшщhp ЦшJ^ü: Ujq щшш^шпп^ tL ЦnLuшЦgnLpJшü qhЦш^шpnLpJnLÜp üш^шщhu npn2hL tp, np hü^m^jmü ümuümá!jnLqhp^ ühg qhЦш^шp qhpp щhшp t щшшЦшühp Ouümü-jmü ЦшJupnLpJшü шшpшЬpnLÜ mnmg^üp Spm-щ^qnünLÜ h^üüшqp^шЬ U ^p Цшqüш^npüшü op^g «bpЦp^ Цhqpnü» шü^шü^шЬ шhqшЦшü ümuümá!jnLq^ü, phU qnpЬüшЦшünLÜ mjq qhpp ^^^шЦ^шЬ tp Ч. ^nLU^ hü^m^jmü ^mp^nLp-jmüp: U^шdшüшüшЦ ü2hüp, np Spшщ^qnü^ü йпш qшü^nq hшJШ2ШШ nL mpqhü ^иЦ «jhqm-фn^шЦшü» ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜ nLÜhümLnL фnpA nLÜhgnq Чшp^üp Uu hhüg uЦqp^g qшü^nLÜ tp hü^m^jmüühp^ nL2mqpnLpjmü ЦhüшpnünLÜ: ПLuш^ щшшшhшЦшü ^tp, np ЦnLuшЦgnLpJшü mnmg^ü ümuüm^jnLqhp^g üh-Цp h^üümqp^hg hhüg mj^hq:
UpUüшшhшJnLpJшü шqшшшqpnLpJшü ^üq^pp U hü^m^jmüühp^ AhnüшpЦшЬ pmpnq-^шЦшü-pшgшшpшЦшü ш2^шшшüpühpü mLh-ЦnЬnLÜühp t^ü mnmgmgphL ümU mpUhLmhm-
22 3^uümühm^ Uog. ^tümЦpmш Zü^m^hmü ЦтшшЦ-gmLphmü /1SS7-1937/, ^üp. Иш. Um4mh-^^Lihmü^, Фpm^^шtüu, 193S, tg 67:
23 'ïïшшünLp^LÜ U. Zü^m^hmü ^mLum^gmLphmü /1SS7-1962/, hmm. U., ^üp. U. Ч^шmLp, ^tlpmLp, 1962, tg 42:
24 U^ü^U ZшJШuшшü^ Unmg^ü hmüpmщhшmLpJmü hn^m^mLÜp ZmJmuшmü muh^u üЦmш^ tp mnü^mü pmдmnmщhu UpUüшJmü ZmJmuшmüp:
25 Zü^m^, uhщшhüphp, 1SSS, tg 9:
26 'ïïшшünLp^LÜ U. Zü^m^hmü ^mLum^gmLphmü 1SS7-
1962, h. U, ^hjpmLp, 1962, tg 49:
jntp^ü ühg: ftnLuшЦшü ЦшJupnLpJшü mшp-php hш]ш2шш pшqшpühpJg «ftnupn^tü, Up-U^Jptü, U^шLg^ш]tü, Ul_hpuшüqpшщnl_tü U ntp^2 shqhpt U2nj Untpp Чшpшщhm ^üpp «nt^mj» hppшLnL hшüшp»27 U qшüшqшü шд щшmp^шЦühpn^ pnqшpЦ^hlnф üh& p^n^ hpj-mшuшpqühp, nqUnp^hjn^ шpUümшhшJ hq-pшJpühpJü шqшmhlnL ümpjg, ^üphp tjü ^q-üш^npnLÜ U üh^ümü UpUümJШü ¿шлшитшк «ПL^шш^npühpJ» ШJqщJuJ üj faüpj, nP «jphüg hhs Zш]шuшшü ^p шшütJü ftшффJJ qnp&hpp, npnüp hnü Àhnpt A.hnp ^p ^irntjü»28, tpqpmünLü üJшünLÜ t pшqшpJ üh&шhш-pmurnühpjg UшpшJpnu UшhшpáJШüp: 4hp-gjüu «jujum ^nqhtnpntj U ^p Wnuшшüш] jp ^hpшqшpÀфü tpqpnLÜj ütg htu üшuüшáJLq üp ЦшqüJL»29: ЧnLuшЦgnLpJшü ^hümpnüj npn2nL-ün^ ^hrnp t üшuüш^]nLqhpJ irnjü gшüg umhq&^hp bp^pntü. «ЗhqшфnWшЦшü 2P2ШÜ-ühp ^trnp t ^qü^hü hp^pj nppшü ^phjj t 2шш ^trnhpj ^ш;], ш]uцtu mumà ^trnp t hp-kjpp ^fc^hü jphüg gшügnф>30: bi_ühp^ qpш-üjg hü¿ш^jшüühpp pш^шЦшüJü рш]-
l_hp hü À.hnüшpЦnLÜ ЧшpJünLÜ ЦnLuшЦgnLpJшü üшuüшáJnLq urnhq^h^nt nLqqnLpJШüp: Ujq üцшшшЦn^ 1889 p. ЧшpJü hü üh^ümü Лш-фш]tL Un^uJu]шüp U Ul_hpuшü Лnuшnü]шüp: Ujumhq üpшüp &шünpшünLÜ hü «^ш2шцшü hш]phü]шgJ» hJüüшqJp-qhЦш^шp ^ш¿шшnLp ЧhphЦg]шüJ hqpnp SJqpшü ЧhphЦgJШüJ hhs, npp qhn ЧшpJü üh^ühjmg шпш£ Эшqp]шüJ hшüÀüшpшpшЦшün^ ühpЦшJШünLÜ t frшüш-qшшJü: ZшüqJцüшü püpшgpnLÜ ^шüшqшшp Чhphpg]шüJ «üjmpp ^p Ü2шЦt Zü¿шЦhшü ünp qшqшфшpшpшünLphшüp»31, &шünpшgünLÜ t üpшü ЦnLuшЦgnLpJшü &pшqpJü U hnpqnpntü ЧшpJü ^hpшqшnüшlnLg hhsn jüpp Uu A.hn-üшpЦJ ЦшqüшЦhpц¿шЦшü ш2Wшшшüpühp ЦnLuшЦgnLp]шü üшuüш^]nLq hjüühjnt üцш-шшЦПФ UJшdшüшüшЦ Чhphpg]шüJü цшp-qшpшünLÜ t, np Ü2шшцhu hшpЦш^np t ш^-pшpnq ^üh^ hшpUшü dnqn^ntpqühpjü U шцшhn^hL qpшüg «pntpphpnt, pjiprnhpnt,
27 'bm.jü rnhqni.ü, tg 82:
28 'bm.jü mhqnt.ü:
29 *L»ni.]ü mhqnt.ü:
30 uh^mhüphp, 1888, tg 9:
31 ^mrnünLpjtü U. ¿üjm^hmü ^ni.um^gnLphmü 18871962, h. U, ^hjpmp, 1962, tg 51:
jnjühpnL qnpЬшЦgnLpJLÜp hrnurnprn^rng p2Üш-üjjü pntpp Цшnш^шpnLphшü qtü»32:
Cntrnn^ SJqpшü Чhphpg]шüp ^hpшqшn-üntü t ЧшpJü U, «jphü qnp&rn^jg nLÜhüшln^ ^pjqnp ЭJLJüЦJphшü, ЗшЦnp ^2qшl_шghшü, Uшhшp^hшü»33, A.hnüшpЦnLÜ t ЦшqüшЦhpц-¿rn^rnü LnLpg ш2Wшшшüpühp, npnüg шpq-jntüpnLÜ urnhqb^ntü t shqj hü¿ш^JШÜ ürnu-üш^]nLqp: Ujq Ш2WшшшüpühpJü jphüg шЦ-rnj^ üшuüшЦgnLpjnLÜü hü phpntü ürnU qqшLJ p^n^ шhqшgJ hnшüqnLÜ hpjmrnurnpqühp: Uшuüшá!jnLqJ qшqшфшpшЦшü nL qnpЬüш-^rnü qhЦш^шpp, üшWшA.hnünLpjnLÜühpJ ühb üшuJ hhqjürn^ü nL nqjü ^Unpq ЭJLJüЦJpjшüü tp. «Ujq 2Pgrnüjü Zü¿шЦhшü ЦnLuшЦgnLpJLÜp tpqpnLÜj ütg jp шnш2Jü WnLÜpp ^rnqühg 15 qh^mhüphp 1890-jü34 ^pjqnp ^jtjü^jphrnüj üJ2ngшL»35: ZJüüшЦшünLÜ hü¿шЦjшü hJüüш-qjp-qh^rn^rnpühpjg ftnLphü ^шüшqшшJ hpшhшüqn^ nL qшqшфшpшЦшü nLqqnpqüшüp uшhqЬ^шЬ ШJU üшuüшá!JnLqü u^qpürn^rnü 2P2ШünLÜ «qpшЦшü шpqJnLÜp üp ¿nLÜhgrnL ZшJphüшuJpшg ^шqшüJ püЦhpnLphшü nLdhq qjppjü phpüшüp»36, uшЦшJÜ 2шpnLÜшЦшЦшü hшüшn prnpnq^nLpjrnüp üшuüшá!JnLqJ шüqшü-ühpü шuшJ^шüшpшp u^uhgjü шqqhgnLpJnLÜ ^hnp phphL shqj qnp&j^ühpj U hшüpnLpJШü 2P2ШünLÜ:
ZÜ¿ШЦJШÜ ^hümpnüp, ЦшpUnphLn^ ЧшpJ-üj üшuüшá!JnLqJ qnjnLpjnLÜp U фnpàhLn^ nLdhqшgühL ШJÜ, rnjq 2P2ШünLÜ SpшцJqnüJ шühüшhnшüqnLÜ ЦnLuшЦgшЦшüühpJg 4-pj-qnp ЧшpqшÜJШüJü hшüàüшpшpnLÜ t ü2rnrn-Цшü Цшц цшhцшühL ЧшpJüJ ürnuürnájnLqj hhs: UpqjnLÜш^hш pшpnq¿nLpJnLÜ JpшЦш-ürngühjnL üцшшшЦn^ ЧшpqшÜJШüü jp Wüpjg üh^jü hшüàüшpшpnLÜ t цшpphpшpшp rnühprndh2rn qшqшфшpшWnuшЦшü qpшЦш-ünLpjnLÜ hшugühL ЧшpJü: Ujq üцшшшЦn^
32 ^nLjü rnhqntü:
33 ^nLjü rnhqntü:
34 ¿rnjmüj фmuш t, np ЧmpJünLÜ 1890 p. rnünrnüp rnhqj nLÜhgmЬ qh^phpjü mЦшJ4nphü ümuümЦghL nL qhЦm-^rnp qhpmЦmшmpnLpJnLÜ hü nLÜhgh^ rnhqj hü^rn^jrnüüh-pp: Ujujüpü qh^rnhüphpjg üj prnüj müJu 2nLS mpqhü ЧmpJünLÜ hü^rn^jrnüühp qnpbntü tjü: UЦühmJШ t, np О. Sqürn^npjrnüp üЦmшJ nLÜj ¿ü^rn^jrnü ЦnLumЦgnLpJmü ЧhüшpnüJ ^nqüjg щm2шnümщhu ámüm¿'4mЬ ümuüm-ájnLqj uшhqЬümü фmuшp:
35 ¿UU S. 420, g.16, q. 8, p. 64:
36 *L»ni.jü rnhqnLü:
üpmü ^mpdhgünLÜ hü «ЦшpшLшüшщhшnL-phmü» U шщpшüpühpp фn^шqphLnL hmümp шpшüшqpnLÜ hü ü^ m^müm^ Spшщ^qnü^g Чшp^ü hppUhЦnq «pmpm^mü^» phnühp^ h^ü-üшЦшü ümup «Zü¿m^> phpp^ Цшщngühpü t^ü U hшüшщшшшu^шü üшüшЦühpü nL mjL фши-шшpqphp:
Чшp^ünLÜ Zü¿m^jmü ЦnLuшЦgnLpJшü mnmg^ü üЦpшnLpJnLÜü nL фnpЛ.nLpJnLÜp hqmü hrnü^ujmü qhщphpp: 1S9Q p^шЦшü^ hnLÜ^-u^ü Чшp^ünLÜ ЦhqЬ L^php hü шшpшЬ^nLÜ hmjhp^ шщuшшüpnLpJшü щшшpшuш^hLnL ümu^ü: Ujq ЦhqЬ mhmqmüq^ h^ümü ^pm, PmpA.p Inü^g ишшд^шЬ hpmümün^ ^rnqmp-ЦhLnL üщшшшЦn^ pnLpp nuш^Цшüühpp щш-шшpшq^ dmü^ü ühp^mdmü hü hЦhqhg^: 1ш 2шш Ьшüp шщш^npnLpJnLÜ t pnqünLÜ шhq^ hmjnLpjmü ^pm, üшuüш^npшщhu hü¿m^jmü qшqшфшpühpn^ шnqnp^шЬ hp^mumpqnLp-jnLÜü püq^qmü U pnqnpnLÜ mjq шüop^üшЦш-ünLpjmü qhü: 1S9Q p. hnLÜ^u^ 1S-^ ^mq шпш-^nшJШÜ dnqn^nLpqp hm^mp^nLÜ t hЦhqhgnL pшЦnLÜ, npщhuq^ mpqh^ Ьpшqp^шЬ ^nLqmp-ЦnLpJnLÜp: ZnL2mq^pühp^ ^mjnLpjmüp Zm-Цnp b2qmLmgjmü^ (np «^пфи hppmL-qmLn^ Zü¿шЦhшü шpA.шüшqpnLшЬ tp U¿qщш2hшü^ Àhnpn^»37) qhЦш^шpnLpJШüp «hp^mumpq-ühptü nümüp Цp q^ünL^ü шшpáшüшЦühpnф>: 4mq шnш^nшJШü hphunLÜ nuш^Цшü ühp^nL-dnLÜ hü hЦhqhgnL pшЦ U фnpЛ.nLÜ üшühL hЦh-qhg^: U^ pmü^ щшш^шpdшü hmjhp q^ümü hü nuш^Цшüшщhш^ü, npщhuq^ ^hpg^üu hhш шшЬ^ nuш^Цшüühp^ü U hpmdmp^^ ^nLqmp-ЦhLnL йшр^д: PшüшЦдnLpJnLÜühpp qhn ¿^hp-gшgшЬ À.hppшЦшL^шЬ hmj hp^шшuшpqühp^g ühЦp nuш^Цшü^g À.hppшqшш^hLnL üшшqpnL-pjmüp шшpáшüшЦ^g oq t ЦpшЦnLÜ: Ujq Цpш-Цngü tL mn^p t qmnünLÜ U nuш^Цшüühpü иЦитй hü ЦpшЦhL hmjhp^ ^pm: Uщшü^nLÜ U ^^pm^np^nLÜ hü pumü hmjhp U ühЦ пиш^Цш^
Чшp^ünLÜ, npшhq pnLpphpü шühшühüшш 2шш t^ü, pmü hmjhpp, hшuшшш^hL t^ü ümU «mütü шhuшЦ q^2шш^¿ühp Lmqhp, ¿hpphqühp, pmpmpmümühp, ppqhp»3S: Lpmüp pnLnpü tL qhü t^ü шpшüшqp^шЬ U й^?ш hmpümp mn^-p^ t^ü ищшитй hmjhp^ü pmLmühLnL U Цпшп-
37 'ïïшшünLp^LÜ U. Zü^m^hmü ^nrnm^gm.phmü 1SS7-1962, h. U, "ïïhjprn.p, 1962, tg 51:
38 Лтиштй ümhmLmü ^mpumLÜmühm^ü mnp^L, Juüpmq^p Z. Smuümщhшhmü, "ïïhjpmLp, 1979, tg 5Q:
phLnL hmümp: Ujq щшш^шпп^ tL фn^шüшЦ ü^günpqh^ü nL Цшü^h^ü mpjnLÜmhhqnLpjnL-üp, m^h^ t^ü qpqnnLÜ q^ü^npühp^ü nL ün-шшЦш]ртй ^nü^шЬ müpn^ü: ЪnLJÜ^uЦ mjq mpjnLÜmhhqnLpjnLÜp hш ¿^ щшhnLÜ pnLpp dmüqmpüühp^ü ^nLqшpЦnLpJшü йшр^д, ^ü-¿^ü tL üpmüp A.hnümünL^ hü L^ünLÜ müü^gm-щhu: fynLqшpЦ^nLÜ hü U. Ииш^ЬшЬ^ hЦh-qhg^ü, mnmgünpqmpmüp U Umümumpjmü ^mpdmpmüp: UшЦшJÜ ^nLqшpЦnLpJшü mpq-jnLÜpnLÜ n¿^ü¿ ¿^ hшJШÜшphp^nLÜ: bЦhqhд^ hЦшЬ pmqünLpjnLÜp4 «^ш2шщшü hmjphü-jmg^» qhЦш^шpühp ЧhphpgJШü^, Q^L^Ü-Ц^PJШÜ^ U Z. b2qmLmgjmü^ qL^m^npnLpjmüp q^ümqprnü t nuш^Цшüühp^ü: CnLpg 2Q hmjhp uщшü^hд^ü nL ^pm^np^hg^ü: bpЦnL op müg4 hnLÜ^u^ 2Q-^ü, ^2WmünLpjnLÜühp^ hpmhmü-qn^ gmpqhp hü ЦшqüшЦhpщ^nLÜ pmqmp^ hшJЦшЦшü pmqmümuhpnLÜ: UJÜnLhhшU ^2-^münLpjnLÜühpp иЦитй hü A.hppшЦшLnLpJnLÜ-ühp 2шш qhщphpnLÜ hm2^ ¿mnühLn^ ünLj-ü^uЦ q^ümg^üp npUt ühqp qnpЬhL t, ph n¿: ^щpng^ шhunL¿ U gnLjg^ шühüшшЦш^ qnp-Ьnq müA.hp^g Э^L^üЦ^PJШüp ЬшЬтЦ hhnm-ünLÜ t Ф^ффи, ^иЦ gnLjgp ЦшqüшЦhpщnq hü¿m^jmüühp ЧhphpgJШüp, b2qmLmgjmüp, Umhmpá!jmüp, L2^jmüp «Цp Цnpuügühü ^phüg hhшphpp»39:
Чшp^ü^ qhщphpp, npщhu шqшшnLpJШü hmümp pnqnp^ щnnpЦnLÜ, ЛЬ mpAmqmüp qшшü ^ü¿щhu шpUüшшhшJnLpJшü, ШJÜщhu tL mpUhLmhmjnLpjmü 2PgmüühpnLÜ: ZmjnLpjnLÜp дüд^шЬ tp ü^ü¿ mjq ¿шhuшЬ qmqmünLpjnLÜ-ühp^g, np ^pшЦшüшgp^ü ^2WmünLpjnLÜühpp Чшp^ünLÜ. «ЦnшnpшЬ^g mnmg üm qdnLmpnL-phmüp tp ^phü pnjL шшL^u йшшЬ^т, np Цш-nmLmpnLp^LÜp püqnLÜшЦ t ü^ ШJqщ^u^ шüшpq^ hL ü^hLÜnjü dшüшüшЦ qшqшüшЦшü qnpЬnqnLphшü»40: UJqщ^u^ ná^p, np ümpq-ЦnLpJшü щшшünLpJшü ühg шhq^ nLÜhдшЬ pm-дшп^Ц qhщphp^ 2mpp^ü ЦшphL^ t qmuhL, hmj dnqn^nLpqp ünLJÜ^uЦ unLLpшüшЦшü «шщт2 hL ^mjphü^» Цшnш^шpnLpJnLÜ^g ¿tp ищш-unLÜ: «Чшp^ünLÜ шhq^ nLÜhgшЬ ná^pp,_qpnLÜ t Zü¿шЦ^ pqpшЦ^gp,-üшU gnLjg ш^hg, np jmü-ЦшpЬшЦ^ qpqn^^Lp, mnmüg üш^шщшшpшu-
39 ^шшümLp^LÜ U. Zü¿m^hmü ^mLum^gmLphmü 1SS7-1962, h. U, ^hjpmLp, 1962, tg 52:
40 Лпишпй ümhmLmü ^mpumLÜmühm^^ü mnp^L, Juüpmq^p Z. Smuümщhшhmü, ^hjpmLp, 1979, tg tg 5Q-51:
шnLphшü hшpÀ.шЦJl_P шüpшphhш2пq ш^шpш ЦпLÜhüш]»41: UJUüntJü dшUШüшЦ, püüшpЦhln^ nt ^hpint&hin^ rnhqj пLÜhgшЬp Zü^^p hqpш-^günttf tp, np «qdn^p ¿t üЦшшhl_, np pJtpp ЦшnшLшpпLphшü qшqшüJ üш^шq&n^ nt qpqnttfn^ t шnш2шghL ш]^ qt^pp, np йш ш]й-rnhq ^шцшghl_ t щpo^oЦшшnpJ qhp Ju^ JJtu ^nqJJg4 hшJ dnqn^ntpqp шpшtfшqJp t hqhL ЦшnшLшpпLphшü qgш& UШpшшЦшü Ähnüngü püqntüh^ pшLшЦшü ицшпйшЦшй hqшüш-Цпф>42:
ZшJnLpJnLÜp, mhuüh^n^ ppJuшnÜJш mhpnLpjniüühpJ pшgшpA.шЦ шüшшpphpnLp-jntüp U ШJÜ, np «qt^ptphü jhsnj шпhшuшpшЦ qшJpnJp ЬшqhgшL шшáЦшg Jtg püqqhJ ppJu-шnühшühpnL, üшuüшLnpшцtu, J hшpЦt, hш-Jng»43, «JüpqJüp pnjnpn^Jü |рпъшЬ qqшg»44: ЬиЦ SpшцJqnünLÜ qrnü^nq ^hürn-
pnüшЦшü ^p¿ntpJm.üp np^nttf t gntJg ^qU^^hp^h^ Ч. ^niunttf, npJ йцшшшЦй tp pnqnphj_ Чшpün шщopJüJ ^nlqшpЦnLpJnl.üüh-pJ U A.hppшЦшLnLpJnLÜühpJ qhJ U h^pnцш-Цшй qhuщшüühpJ nL2шqpnLpJnLÜp hpш^JphL ZшJЦшЦшü hшpgJ ^ш: «Uhüp hшünqnLÜü nLÜtJüp,-qpntü t ^шüшqшшp, pt tpqpntUJ h^pnцшЦшü hJLцшшnuühpp Ju^nJÜ шhш-qшüq ^JrnJ hü¿hgütJü шJq qh^pJ шпJpn^ ht «hшJЦшЦшü hшpgp» ^JrnJ hpшцшpшЦ qшp nt 2ntsn^ Jp jnL&nLÜü uшшüшp»: bp^p püüшpЦnLÜühpJg hhsn ^p¿ntpJm.üp hшü-qntJ t ШJÜ hqpшЦшgnLpJшü, np «h^pnщшЦшü ^hmntpJntüühpJü Jpшüg pшp шüшшpphpnLp-JtüJg qntpu hшühLnL hшUШp шühpшdh2ш t JJ gntJg ^qU^^hp^h^ htüg unцpшüJ tfшJpшpш-цшрпъй, qhuщшüühpJ ppJ шшЦ»45:
Zü^^^üühpp 1890 p. hnqJuJ 15-Jü ^ш-цшц gniJg ^qU^^hp^hgJü Ч. ^niunttf, npp ишшуш^ O-nttf О-шфпф gniJg шünLÜp, ШJÜ pшqшUШuJ шйпъйп^, nprnhq qmü^nttf tJü ZшJng U^Jp h^hqhgJü U шпш2ünpqшpшüp: 1890 p. hntLJuJ 15-ü Ч. ^n^uJ О-пШ-О-шфт. pшqшüшunLÜ rnhqJ t ntühüntü pnqnpJ ^ш-цшц gniJg, npp J2^шünLpJnLÜühpJ üш^шÀ.hп-
41 Zü¿^, 1890, hniLJu, pH 3, tg 1:
42 Zü¿^, 1890, hniLJu, pH 3, tg 12:
43 Zü¿^, 1890, oqnumnu, pH 4, tg 7:
44 'ïïшmUпLpJLÜ U. Zü¿ш^hшü ^пшш^gпLphшü 18871962, h. U. ^hJpnip, 1962, tg 52:
45 №шhшqшш ft., ZшJ Jhqшфп]uш^шüJ Jni2hpJg,
«ZшJphüJp» , Pnumnü, 1927, pH 1, tg 124:
ünLpJшJp t Цnшnpш&J: ^hU
«Zü¿шЦ» phppp LnüqnüJg фшnшpшünLÜ tp gntJgJ qhЦш^шpühp nt qL^ш^np qnpbnq шü-A.Jüp Z. &шüЦnцJшüJü, U. SшüшшJшüJü, Unt-pшqJü U hшJшшpшpnLÜ üшшüJ¿ühpJ шhш-phЦüшü nt йпшш^пъш hш2nqnLpJnLÜühpJ йш-uJü46, uшЦшJÜ JpnqntpJntüü ШJÜ tp, np hhp-pшЦшü шüqшü hhq^hg шüühq hшJ üшpqЦшüg шpJnLÜp U hhppшЦшü шüqшü шüшpqJnLÜp:
ЧшpJüJ qh^phpJg hhsn O-nttf ^шфnLJ gntJgp hü¿ш^JшüühpJ ЦшqüшЦhpцшЬ шnш2Jü qшüq-^шЬшJJü h^ntJpü tp:
ZшJ hhqшфn^шЦшü qш2ÜшЦgnLp]nLU ^nt-uшЦgnLpJnLÜü umhq&^h]_ t 1890 p. ^JфLJunLÜ: ZJUüшqJpühpp U шnш2Jü qhЦш^шpühpü tJü ßpJuшшфnp UJpшJhLjшüp, UJJnü Sш^шp-Jшüp U Uшhфшü SnpJшüp (ftnusnJ): 1890 p. uh^mhUphpJü hpшцшpшЦ^шЬ Z3^ üшüJ-фhuшnLÜ Ü2^шЬ t, np ünp umhq&^b ЦпъишЦ-gnLpJшü üцшшшЦü tp hшUШ^Uphl_ hшJ dnqn-^pqJ ntdhpp, A.hnp phph^ pшqшpшЦшü U spü-шhuшЦшü шqшшnLpJnLÜ UpUüшJшü ZшJшu-шшüJ hшüшp: Zш2^J шnühLn^ hшJ JpшЦш-ÜnLpJШÜ ШnшÜàÜшhшшЦnLpJnLÜp hшJ püшЦ-¿nLpJшü uфn^шЬnLpJnLÜp, ЦnLuшЦgnLpJшü ЦшqüшЦhpцшЦшü ЦшnnLg^шЬpnLÜ npqhqphg шцшЦhüшpnüшgüшü u^qpntüpp:
19-pq qшpJ 90-шЦшü p^^üühpJ шпш-gJü ^hup Z.3. 1ш2ÜшЦgnLpJшü UpUüшJшü Zш-Jшuшшü йпъшр qnpbh^nt шnш2Jü, üш^üшЦшü dшüшüшЦшhшш^шЬü tp: UJq 2P2шünLÜ Чши-цnLpшЦшü, Sшpnü U PшpÀ.p ZшJp шügшЬ ^nt-uшЦgnLpJшü LJшqnp - ühpЦшJшgnLgJ¿ühpJ 2ntpg Л.Uш^np^nLÜ hü Z.3. ^ш2ÜшЦgnLpJшü шnш2Jü n¿ Jhb ^npJqühpp, npnüf шpqhü 1890-шЦшü p^^üühpJ hp^pnpq ^huJü A.hnp hü phpntJ ш^hLJ huшшЦ ЦшqüшЦhpцшЦшü ^nmjgJ шhup: 1890-шЦшüühpJ шnш2Jü ^h-uJü ^hpgJüühpJu 2шppnLÜ шnш^hL ntdhq, pшqüшüшpq nt qnpЬnLÜJШ JJgnt^p Л.Uш^np-t ЧшpJünLÜ U üpш 2P2шЦш qJnLqhpnLÜ: ^ш цшJÜшüш^np^шЬ tp üpшünф np ЧшpJ-üntJ 1880-шЦшü p^^üühpJ hp^pnpq ^huJü u^Jqp tp шп^ ^nupJg qnpbJ шügühLnL U шpUUSшhшJhpJ шqшшшqpnLpJшü hшüшp цшJpшpnq pn^np ^UpшЦühpü nt ЦшqüшЦhp-^ntpJntüühpp üJш^nphLnL pш^шЦшüJü Jüp-üшpnL^ 2шpdnLÜ, npü шühpшdh2ш hüpшhnq
46 Zü¿ш4, 1890, pH 6, 14 uh^mhJphp:
tp uшhqЬnLÜ Z. 3. 1m2Üm^nLpjmü ЬШ^ШLÜШÜ nL püqшpA.шЦüшü hmümp:
Ujq 2mpdümü mnmügpmü 1SS6 p. pшüш^g шqшш^шЬ «^ш2шщшü hmjphüjmg^» mnmg-ünpqühpü t^ü ^ш¿шшnLp ЧhphЦgJШü^ q^m-^npnLpjmüp, npnüp, npn2шЦ^ Цшщhp Ьшишш-ш^пф ü^ Цnqü^g Ч.^^итй qnpЬnq 4mp^¿ Umpüü^ U üpm ü^gngn^ Zü¿m^jmü ЦтишЦ-gnLpjmü hhш47, U üjnLu Цnqü^g tL, üm^m-щшшpшuш^hLn^ 1S9Q p. uhщшhüphp^ü tgü^-шЬünLÜ üш^шшhu^шЬ üjnLnnüophünLpjmü mn^pn^ UüqpЦn^ЦшunLÜ hm^mp^hLnL hmp-ümp щшh^ü, дшüЦшünLÜ t^ü mjü oqшшqnpЬhL шpUüшшhшJhp^ шqшшшqpnLpJшü hmümp щшJpшpnq pnLnp ЦшqüшЦhpщnLpJnLÜühp^ü nL шühшшühp^ü hmüm^üphLnL hmümp:
1S9Q p. hnLÜ^u^ 1S-2Q-^ü шhq^ nLÜhgшЬ tpqpnLÜ^ mnmg^ü gnLjgü nL püqhmpnLÜp n¿ ü^mjü «'Чш2Шщшü hmjphüjmg^» h^ü qnpЬ^¿-ühp^ hmüm^üpümü U üpmüg dшüшüшЦш^n-pшщhu ühqшgшЬ 2PgшüшЦ^ püqLmjüümü Lm-^mqnLjü mn^pp qmpAmü, mjLU ^pmü hmüq^-umgmü Ч. ^nLunLÜ hü¿m^jmüühp^ ЦшqüшЦhp-щшЬ «O-nLÜ ^шфт^» gnLjg^ U ^hpg^ü^u mü-ü^gшЦшü шщш^npnLpJшü шшЦ Ф^ффитй uЦ^qp шпшь Zmj hhqшфn^шЦшüühp^ qm2-üшЦдnLpJШü h^üümq^p dnqn^ühp^ hmümp: Ц|ищ^ипф hmj шqшшшüшpш^ qhЦш^шp nLdp qшpA.шЬ Z. 3. 1m2Üm^nLpjmü AUm^np-ümü qnpЬnLÜ hhüg tpqpnLÜ^g hü¿шЬ mqqm-ü2müü tp, npü mnmg phphg ü^ JnLpшhшшnLЦ 2qpшJшЦшü nhm^^m mpmqmgühLn^ m2Üm-üp tgü^шЬünLÜ üш^шшhu^nq шшpphp Цшq-üшЦhpщnLpJnLÜühp^ nL ЦnLuшЦдnLpJnLÜühp^ hmüm^üpümü AhnüшpЦp:
1S9Q p. hnLL^u^ hpЦpnpq Цhu^ü U oqnu-шпи^ Ф^ффитй шhq^ nLÜhgшЬ Z. 3. qm2-üшЦgnLpJшü h^üümq^p dnqn^ühp^g müü^-gшщhu hhшn uhщшhüphp^ uЦqpühp^ü, ^p qnpЬnLÜhnLpJnLÜü иЦишЬ Zmj Зhqшфn^ш-Цшüühp^ 1m2Üm^nLpjmü «Чhüшpnüp» ^p
47 ß-hU «^m2mqmü hmjphüjmg^» qmpЬ^¿ühp^g 4-p. Q^Lhükmpjmüp ümüm^mqpm^mü Цшщ tp Ьшишшшк^ Zü¿m^jmü ^mrnm^gmLpjmü mnmgümpqühp^g йЬЦ^ ftm-phü Шmümqшш^ hhm, pmjg tpqpmLÜmLÜ Zü¿m^jmü Цпъ-um^gmLpjmü ümuümájmLq^ AUm^mpümü ümu^ü ^hpgfr-ü^u ^kmjmLpjmLÜp pntpg ЦшuЦшЬühp t hmpm.gm.ü: bph müqmü uшhqЬ4hl_ tp üümü ümuümájmq h^hgümq ü^ pmü, шщш ü^mjü pqpfc ^pm, pmü^ mp 1S9Q p. hmü^u^ 6-S-^ hmjmü^ gm_jg^ U püqhmpümü mnmügpmü ^p^ü «^m2mqmü hmjphüjmg^» h^ü qmpЬ^¿ühpü tfrü qmü^müü:
müqmüühp^g LUnü Umpqujmü^ ^mjnLpjmüp tpqpnLÜnLÜ ühpЦшJшgnLg^¿ Ü2ШüшЦhg «^ш2шщшü hmjphüjmg^» üm^^ü qhЦш^шp-ühp^g Zn^hmüühu UuшnLpJшü^ü48: Ipmün^ щшJÜшüühp uшhqЬ^hg^ü «^ш2шщшü hmjphü-jmg^» ühg йшшЬ qnpЬ^¿ühp^ Zmj Зhqшфn^ш-Цшüühp^ 1m2Üm^nLpjmü 2nLpg hmüm^üp-^hLnL hmümp: UшЦшJÜ mjq püшЦшünü qnp-Ьpüpшд^ ЬШ^ШLÜШÜ áшüшщшph^ü LnLpg mp-qh|p qmpAm^ mjü фшuшp, np «Чhüшpnü^» tpqpnLÜ^ qnpЬ^¿ühp^ ^pm hhü^hLnL npqhqpшЬ üшpшш^шpnLpJшüp qnLqpüpmg, mpAmümqp-^hg^ü ümU Чп^Цши^д dmümünq U шhqшЦшü щшJÜшüühp^ü rntómÜmp «mnmg^ü mnmpjmL-ühp^» шЦш^^ nL hm^nrnü pmjLhpp, npnüp hm-ЦшunLpJnLÜühp Ьühд^ü hmj шqшшшüшpшp ühpЦшJшgünq hpЦnL шшpphp uhpnLÜqühp^ Ü^gU:
^шшüшq^шшЦшü qpшЦшünLpJшü ühg huЦшJшЦшü pшüшЦnLpJшüp фшuшшqpшЦшü üjnLp Цш, npnLÜ ühpЦшJшд^шЬ t Цп^Цшиш-hmjnLpjmü qnpЬnLÜ üшuüшЦgnLpJnLÜp mpU-üшшhшJ шqшшшüшpш^ü: UшЦшJÜ, pmü^ np mjq hшJqnLЦ-шqшшшüшpш^Цühp^ Цhüuш-qpшЦшüühpnLÜ й^2ш ¿t, np ЦшphL^ t qшühL ^mjnLpjnLÜühp üpmüg ^uЦшЦшü münLÜ-mq-qmünLÜühp^, ЬüüqJШü ^mjphp^ ümu^ü, 2шш qnpЬ^¿ühp^ n^ U npшhq^g L^ühLp üümghL t шühшJШ49: UшЦшJÜ hnL2mqphp^ pnqшЬ шhqh-ЦnLpJnLÜühp^g U mp^^^mj^ü фшишш-
pqphp^g U mjL mqpjnLpühp^g hшJШü^ t, np UüqpЦn^Цшu^g tpqpnLÜ шügшЬ Zmj Зhqшфn-^шЦшüühp^ ^Ш2ÜшЦgnLpJшü mnmg^ü qnpЬ^-¿p' S^qpmü Opnüjmü-Cmü^LÜ tp (1S6S-1S94 pp.): Ъш ümU mnmg^üü tp, np pnLpphp^g nL ppqhp^g ^phd LnLЬhLnL hmümp q^ü^шЬ ^nLÜp üшgphg UpUüшJШü ZШJШUШШÜ: Ъш qnpЬhL t Чшp^ünLÜ U, mjq qnpЬnLÜ npщhu шnшgühЦ, Ü2ШüшЦшL^ hhшp pnqhL mjq шшpшЬш2pgш-ümü hhшшqш шqшшшqpшЦшü щшJpшp^ щшшünLpJшü ühg: Uщphд püqmühüp 26 шш-p^, pmjg pnLnü hmüpmj^ü qnpЬnLÜhnLpJnLÜ nLÜhgm^, uшЦшJÜ nLÜ münLÜü mjuop» p¿hp^ü t
48 Umpqujmh L., ZmL2hp 1889-1892 p^m^müühp^g /ZZ^ ЬшqmLÜp, mnmg^ü pmjLhpp U U. püq. dmqm^p/, ZUU, ф. 4047, д. 2, q. 9, p. 132:
49 Uhjpntymh U., Sm^m^pp XIX qmp^ mnmg^ü pmnnpq^ü, b., 2QQ3, tg 243-244:
hшJШÜJ50: Z31 hJJüшqJpühpJg U. CшpJpJШ-üp hnL2шqpnLÜ t, np шпшgJü 2Pgшünl.J pшgJ ^J^nq, pшüш^nunq nt &p!qpnq JшpqЦшügJg, ^p Jh^ шhuшЦJ ^ntJp hpJшшuшpqühp, npp qш2ÜшЦgшЦшü hJJÜ!qJp uhpüqJ Ju-^^ü «шJщшpü tJü ht ¿tJü ^JántJ, pJ¿ tJü ^ountJ ht 2шш tJü qnp&ntJ» U ш^hl_шgünLJ t, np qp!Üg p^ntJ tp üшU QpnÜJШÜp51:
ЧшpJünLJ S. QpnÜJшüü ш2^шшшüpühp t À.hпüшpЦnLtf Z31 шhqшЦшü JшpJJü ЦшqJш-^hp^hjnt hшJшp U qpшügnLJ ühpqpш^nLJ t шhqшgJ ^hjnp nt pшüJJшg J^pq^üg, npnüg Jhg Jp цшшpшuшшЦшJnLpJшJp U hn!üqm.ü qnpЬnLÜhnLpJшJp шпшüÀüшünLJ t Up!J UpшJJШüp: ZnL2шqphpJ hш^шuшJшJp hp^rn. pü^hpühp SJqpшüü nt UpшJp hш^шuшpш-^hu tJü, qшшpшuш ühш^hlnl. g!Ü-
ЦшдшЬ ^шшüqJ Jhg: PшJд !n!gJüp hшJшп tp, ш^ф ^p^J^, Ü!^!A.hnünq nt ЬшЦ^шЬ tp JüpüJ2^шünLpJшü: OpnÜJ!Üp ntdhq ш^ hшшшЦшünLpJnLÜ tp «hp^pt ^Jp ntütp nt qJшtp ntpJ2ÜhpJü цшpшшqphL Jp ^Jpp»52:
QpnÜJшüJ !üntüp hJ2шшшЦ^nLJ t 1890 p. hn^hJphpJ 9-Jü, uшЦшJÜ, Q. áqüш^npJшüJ ^ЦшJnLpJшJp, n^ pшgшшhq]шЦ tp Z. 3. 1ш2-üшЦдnLpJшü tpqpntJJ hJü qnp&J¿ühpJ ^hü-uшqpшЦшü JшüpшJшuühpJü, üш Jn^p t qnp&h^ ЧшpJü JJшJÜ 1890 p. qh^hJphpJ 15-Jü Up!J UpшJJШüJ U Zшphp Ъ24JшüJ hhш JJшuJü53: SJqpшü QpnÜJШüJ 2ntpg hJJÜ!^-üntJ hшJш^Jp^hL tJü hpJшшuшpq qnp&J¿-ühp (UpшJ UpшJJШü, Zшphp 'и^ш^ SJqpшü ЧUnpqJшü, ZJшJшЦ Чшl_hJphpJШü, Chp!J Яш-
50 QpпÜJшüJ JшuJü щшшJшqJшшЦшü qpшЦшüпLpJШü Jhg npn2 hщшüдJЦ шüqpшqшpàühp Цш^ ^pшüg Jhg шnшüàüшüпLJ hü Ч. ЧшцщшЬ^ SJqpшü Qpпühшü, (ZшJphüJp, шJuшqJp, Pпuшпü, pJ^ (412), 1960, 1-14 tghp), ft. ¿п^ЬшЬи^шЬ^ ^ШшшЬш] шqqшJJü-шqш-шшqpшЦшü 2шpdпLJühpp U ЧшpJüJ ^ш2шqшü ЬШ]-phÜJшд ЦшqJшЦhpщпLpJm.üp, b., 1965, U. Ц^п^ш^ ^ш4шjpp XIX q!pm.J U XX qшpJ шпш2^ pшппpqJü, b., 2003, ürn.jüJ ZшJшuшшüJ щшшJm.pJШü U dпqп^pqш-qpпLpJшü hJJÜ!h!pghp, b., 2011, Ч. ^ш^ОДш^ Z.3. ^ш2Üш^gпLpJшü qпpЬпLÜhпLpJПLÜp tpqpntJJ ^jmjh-prn.J 1890-1895 pp., ZшJпg щшшJпLpJШü h!pghp, ZZ 4UU ZZ 4UU щшшJm.pJшü JüuшJшпLШ , b., 2003, tg 57-65 U JJ pшüJ шл_ пшm.JüшuJpm.pJПLÜühpпLJ:
51 3J2пqпLpJLÜühp JoшJЦ ht hhnшшp шüдhшLJд, ZшJphüJp шJuшqJp, Рпишп^ 1932 3rn.ürnmp: /2/
52 ЦЪдепЬ^шЬ U., Ü2^. ш^., tg 246:
53 Q. ¿^ш^п^ш^ Pшp.lp Z!Jp, U h., P Jmu, JüpÜ!qJp
JhüшqpпLpJПLÜ, ZZ ^ЧВД, ф. 420 , д. 16, q. 11, p. 29:
q!pJ!Ü U шрр), JшuшJp üpшüд tJü
JJшghLÜшU üш^ЦJü «^ш2шцшü hшJphÜJшgJ» шüqшJühpJg Яш^шф 4pJqnpü nt Jp hphp np-qJühpp, qJüшqnpЬ-pшhшüш U^hшJu ЧhJJш-üp, Z!gJ ZшЦnp Uhphü^JnLLjшüp U Zn^h!üühu UuшnLpJшüp, n^ ZшJ 3hqшфn^шЦшüühpJ
1ш2ÜшЦдnLpJшü Цhüшpnüp hшJшpnLJ tp Jp
LJшqnp-ühpЦшJшgnLgJ¿p ЧшpJünLJ: uju 2pp-gшüшЦJü h!pntJ tJü üшU tpqpntJJ qш2шш-^jpJ (o^шJJ) qJnLqшдJühpJд oqhügJ Shp UpJuшшЦhup, ^JpnqgJühp ZшpnLpJnLÜ Shp-ЧшpqшÜJшüp U UüшÜJшüp, ünp2hügJ
^шpnup, JlJghgJ ßjnuh UJpшJhLP U ntpJ2-ühp54:
Z31-J ЧшpJüJ ЦшпnLJgJ qhЦш^шp U pшq-JшpJ^ hшJqnLЦшJJü ^nJ^ühpJ ЦшqJшЦhpцJ¿ S. Qpnüj!üü, Jp JqшЬ ^nJ^ühpJ фnpÀü шJ-фnфhLn^, ЦшqJhg JJ фшuшшpnLqp «Zpш-hшüq hpnuшЦшJJü ^JphpJü» ^hpшшпnLp-JшJp, npp фшuшnphü Z. 3. 1ш2ÜшЦgnLpJшü цшшJnLpJшü Jhg шпшgJü JшpшшЦшü Цшün-üшqpJ üш^шqJЬü tp55: Ujü üш^шшhunLJ tp hшpA.шЦnqшЦшü Jшpшш^шpnLpJшü npqhq-pntJ, npp шüцш2шцшü dnqn^pqJü q!p&üntJ tp pш^nLpJшü ün^шq hшüqhдühLn^ Jh& Цп-pnLuшühpJ: Ujq щшш^шпп^ t]_ hшgnpq шш-pJühpJ püpшдpnLJ tpqpntJJ ^JL^mjhpntJ ШJLUu ¿hüf hшüqJцnLJ h!^ntnü nt шü-ЦшqJшЦhpц qnpЬhLшЦhpцJ:
Шфпф^п^ ü2hüp, np 1894 p. Z.3. ^ш2-üшЦgnLpJnLÜü шpqhü tpqpntJJ ^Jl_ШJhpnLJ ntühp Jp ЦшqJшЦhpцшЦшü qnpbntü Цшпт.]-gp: U^u^h^ tp üшU qhüpJ nt qJüшJphppJ шh-qшфn^Jшü hpЦшpшшU nt qd^шpJü qnpbp: Ujq püp!gpntJ ШJq ЦшпnLJgp шuшJ^шüшpшp ШJÜpшü püqшpÀ.шЦ^hg U hqnpшgш^, np tp-qpntJJ ЦnJJшhü 1894 p. hhшn ЦhüшpnüшЦшü ЦnJJшhJ U u^uhg hhшUnqш-Цшü ш2^шшшüp hhшшqшJnLJ t]_
ЦnLuшЦgnLpJШü 2шpphpü püqLШJÜhLnL ntqqnt-
pj!Jp:
54 'ntjü шhqпLJ, p. 30:
55 ФшuшшpqpJ шщшqJp opJüшЦp шh u ШnLqJh]шh Ч., ZшJ 3hqшфпjшЦшü ^Ш2ÜшЦgпLpJШü ЬpшqpJ U Цшüп-Ü!qpJ щшшJпLpJПLÜJg, «Pшüphp ZшJШuшшüJ ühpJ», bpUшü, 2002, pJ4 1, tg 63-64: