Научная статья на тему 'KITOBXONLIK ISTIQBOLINING ASOSIY OMILLARI'

KITOBXONLIK ISTIQBOLINING ASOSIY OMILLARI Текст научной статьи по специальности «СМИ (медиа) и массовые коммуникации»

CC BY
8
1
i Надоели баннеры? Вы всегда можете отключить рекламу.
Ключевые слова
kitobxonlik targ’iboti / yosh kitobxon / kitobsevar yoshlarni izlab toppish / kitobsevar yoshlarni rag’batlantirish / beshta muhim tashabbus / O‘zbekistondagi eng kitobsevar hudud / O‘zbekistonda kitobga bo‘lgan qiziqish / kitobga bo‘lgan qiziqishning hududlardagi ifodasi / kitobga bo‘lgan qiziqishning yillar bo‘yicha ko‘rsatgichlari / kitobxonlik targ’ibotining ustuvor omillari. / reading promotion / young reader / finding book-loving young people / encourage book-loving youth / five important initiatives / The most book-loving region in Uzbekistan / Interest in books in Uzbekistan / regional expression of interest in the book / years of interest in the book / priorities of reading promotion.

Аннотация научной статьи по СМИ (медиа) и массовым коммуникациям, автор научной работы — I. Hasanboyev, K. Abdusamatov, I. Rivojitdinov

Texnika va texnologiyalar asri, ya’ni XXI asri barchaga o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmadi. Buning ijobiy jihatlari sifatida: zamonamiz yoshlarining axborot va kommunikatsiya texnologiyalari va raqamli vositalar borasidagi bilim va ko‘nikmalarining ortib borishini keltirish mumkin. Salbiy tarafdan qaralganda esa, asl ma’naviyatning unutilib borayotganida yaqqol o‘z aksini topgandek go‘yo. Barcha salbiy jihatlatni, aynan yoshlarning kitobdan uzoqlashib borayotgani bilan izohlash o‘rinlidir. Bunday vaziyat esa, jamiyatdan tezkor chora-tadbirlar ko‘rishni taqazo etmoqda.

i Надоели баннеры? Вы всегда можете отключить рекламу.
iНе можете найти то, что вам нужно? Попробуйте сервис подбора литературы.
i Надоели баннеры? Вы всегда можете отключить рекламу.

KEY FACTORS OF LIBRARY FUTURE

The 21st century, the 21st century, has had a profound effect on everyone. On the positive side, the knowledge and skills of today's youth in information and communication technologies and digital media are growing. On the negative side, it seems to be reflected in the fact that the original spirituality is being forgotten. All the negative aspects can be explained by the fact that young people are moving away from books. This situation requires the society to take urgent measures.

Текст научной работы на тему «KITOBXONLIK ISTIQBOLINING ASOSIY OMILLARI»

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5 UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337

KITOBXONLIK ISTIQBOLINING ASOSIY OMILLARI Hasanboyev Ibrohimjon Mirzanazarovich

Namangan muhandislik-qurilish instituti o'qituvchisi Abdusamatov Qobuljon foziljon o'g'li

Namangan muhandislik-qurilish instituti talabasi Rivojitdinov Ibrohim Isomitdin o'g'li

Namangan muhandislik-qurilish instituti talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.7069772 Annotatsiya. Texnika va texnologiyalar asri, ya'ni XXI asri barchaga o'z ta'sirini o'tkazmay qolmadi. Buning ijobiy jihatlari sifatida: zamonamiz yoshlarining axborot va kommunikatsiya texnologiyalari va raqamli vositalar borasidagi bilim va ko'nikmalarining ortib borishini keltirish mumkin. Salbiy tarafdan qaralganda esa, asl ma'naviyatning unutilib borayotganida yaqqol o'z aksini topgandek go'yo. Barcha salbiy jihatlatni, aynan yoshlarning kitobdan uzoqlashib borayotgani bilan izohlash o'rinlidir. Bunday vaziyat esa, jamiyatdan tezkor chora-tadbirlar ko 'rishni taqazo etmoqda.

Kalit so'zlar: kitobxonlik targ'iboti; yosh kitobxon; kitobsevar yoshlarni izlab toppish; kitobsevar yoshlarni rag 'batlantirish; beshta muhim tashabbus; O'zbekistondagi eng kitobsevar hudud; O'zbekistonda kitobga bo'lgan qiziqish; kitobga bo'lgan qiziqishning hududlardagi ifodasi; kitobga bo'lgan qiziqishningyillar bo'yicha ko'rsatgichlari; kitobxonlik targ'ibotining ustuvor omillari.

КЛЮЧЕВЫЕ ФАКТОРЫ БУДУЩЕГО БИБЛИОТЕКИ Аннотация. 21 век, 21 век оказал глубокое влияние на всех. С положительной стороны, знания и навыки современной молодежи в области информационных и коммуникационных технологий и цифровых медиа растут. С отрицательной стороны это, по-видимому, отражается в том факте, что изначальная духовность забывается. Все негативные моменты можно объяснить тем, что молодежь отдаляется от книг. Сложившаяся ситуация требует от общества принятия неотложных мер.

Ключевые слова: продвижение чтения; юный читатель; найти любящих книги молодых людей; поощрение книголюбивой молодежи; пять важных инициатив; Самый книголюбивый регион Узбекистана; Интерес к книгам в Узбекистане; региональное проявление интереса к книге; годы интереса к книге; приоритеты продвижения чтения.

KEY FACTORS OF LIBRARY FUTURE Abstract. The 21st century, the 21st century, has had a profound effect on everyone. On the positive side, the knowledge and skills of today's youth in information and communication technologies and digital media are growing. On the negative side, it seems to be reflected in the fact that the original spirituality is being forgotten. All the negative aspects can be explained by the fact that young people are moving away from books. This situation requires the society to take urgent measures.

Keywords: reading promotion; young reader; finding book-loving young people; encourage book-loving youth; five important initiatives; The most book-loving region in Uzbekistan; Interest in books in Uzbekistan; regional expression of interest in the book; years of interest in the book; priorities of reading promotion.

KIRISH

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5 UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337

Rivozhlanishdan dadil odimlab yulidan qanday vaziyatning taqdiri, yoshlarning dunyoqarashi va bilimi bilan chambachars bogliqdir [1]. Salohiyatli ёшлар мамлакатнинг хдракатлантирувчи кучи, millatning ertasi demakdir [2]. Yuqoridagi jumlalarning amaldagi ifodasi sifatida respublika miqyosida keng tarqalib ulgurgan "Yosh kitobxon" tanlovini keltrish mumkin [3]. Bundan tashqari Prezidentimiz tomonidan ilgari surigan beshta ustivor yo'nalishning [4] biri ham, aynan yoshlar o'rtasida kitobxonlikni keng targ'ib etishga qaratilganini ham ta'kidlash o'rinlidir [5].

TADQIQOT MATERIALLARI VA METODOLOGIYASI

Bugungi tadqiqotni olib boorish davomida, O'zbekistonning kitobni targ'ib etish borasidagi siyosati [6], mamlakatda ilgari surib kelinayotgan beshta muhim tashabbus [7] hamda "Yosh kitobxon" tanlovlari haqida so'z yuritilgan. Kitobga munosavat hududlar [8] va yillar kesimida [9] keltirilgan statistik ma'lumotlar jamlangan. O'zbekistonning ilmiy salogiyati [10] va keng jamoatchilik fikrlari asosida tahlil etilgan [11],

TADQIQOT NATIJALARI

Darxaqiyqat, birgina "Yosh kitobxon" tanlovining o'tkazilishi, Respublikadagi barchani kitob mutoolasiga bo'lgan munosabatni tubdan o'zgartirdi va kitobsevar yoshlarni chinakam yulduz darajasiga olib chiqdi deyish mumkin. Shuningdek, "Besh muhim tashabbus" doirasida kitob ziyosining targ'ib etilishi orqali kitob ahlining aniq qiziqishlari o'rganilib, ko'rsatgichlar olinib, uzluksiz tahlil etib borilmoqda. Buni, joriy yilgi "Yosh kitobxon" respublika tanlovida ishtirok etish uchun ariza topshirgan yoshlar misolida ko'rish mumkin (1-rasm).

1-rasm.

Toshkent shahr Xorazm viloyat Farg'ona viloyat Toshkent viloyat Surxondaryo viloyat Sirdaryo viloyat Samarqand viloyat Nanangan viloyat Navoiy viloyat Qashqadaryo viloyat Jizzax viloyat Buxoro viloyat Andijon viloyat Qoraqalpog'iston R.

"Yosh kitobxon" tanlovida ishtirok etish bo'yicha hududlarning ko'rsatgichlari

50 100 150 200 250

Nomzodlar soni (nafar).

300

350

400

0

Yuqorida keltirilgan ma'lumotlarini tahlil qilgan holda, mamlakatimizning barcha hududlarida "Yosh kitobxon" respublika tanlovi bo'lgan qiziqishni ko'rish mumkin. Hududlar kesimida olib qaralganda esa, eng yuqori ko'rsatgichni Samarqand viloyati (383 nafar)

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5 UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337

yoshlariga tegishli. Keying qatorlarni esa, Qashqadaryo (363 nafar) va Farg'onalik (359 nafar) yoshlar band qilganini ko'rish mumkin.

Bu boradagi ko'rsatgichlarni, bacha hududlarda ham "ijobiy" deb bo'lmaydi. Masalan: eng past

ko'rsatgichlar esa: Qoraqalpog'iston Respublikasi (162 nafar), jizzax (196 nafar) va Sirdaryo viloyati (98 nafar) qayd etganini keltirish o'rinlidir. Mazkur salbiy holatlarni, hududlarda kitobxonlikning keng targ'ib etilmayotgani bilan baxolash mumkin.

2022-yilda mazkur tanlovda qatnashish istagini bildirgan yoshlarning umumiy soni 3611 nafarni tashkil etib, ishtirokchi yoshlar soni o'tgan yilgi ko'rsatgichlardan qariyb 16% ga ortganini ko'rsatmoqda (2-rasm).

- Bugun, O'zbekistonda kitobga bo'lgan munosabatning keskin o'zgarishi hamda yuqoridagi kabi ijobiy ko'rsatgichlarning qayd etilishidagi eng muhim omili nima?

Shu savolga to'laqonli javob toppish maqsadida bir guruh ziyolilar va jamoat faollari ishtirokida kichik tadqiqotlar o'tlazishga muvaffaq bo'ldik (3-rasm). So'rovnoma tarzidagi tadqiqotlarimizning yakuniy xulosalariga ko'ra: 71% ishtirokchilar O'zbekistonda kitobga bo'lgan munosabatning keskin o'zgarishidagi eng muhim omili sifatida - kitobxonlikning munosib rag'batlantirib kelinayotganda deb qaraydilar. Qatnashchilarning 17% qismi, kitob ahliga yaratilayotgan imkoniyatni, qolgan 12% ishtirokchilar esa - faqatgina bilimni ustuvor hisoblashlari ma'lum bo'ldi.

XULOSA

Umumiy xulosa o'rnida shuni ta'kidlash mumkinki, bilim, imkoniyat va rag'batni, bir birini taqazo etadi va ulardan qaysidir birini ustun qo'yish noo'rindir. Ze'ro: bilim va rag'bat bo'lsa-yu, imkoniyat bo'lmasa jamiyat tubanikka yuz tutadi. Bilim va imkoniyat bor joyda, munosib rag'batlantirish bo'lmasa - ishtiyoq so'nadi. Yetarlicha imkoniyat va munosib rag'bat bo'la turib insonlarda bilim bo'lmasa, adolatsizlik va zulmning avj olishi muqarrardir.

O'zbekistonda kitobga e'tibor va kitobxonlarga yaratilayotgan shart-sharoitlardan kelib chiqqan holda, yuqoridagi barcha omillarning bir nuqtada jamlanganini ko'rish qiyin emas. Kelgusida kitobsevar yoshlar va kitobsevar hududlar soning ortishini tahmin qilish mumkin.

s

2-rasm.

"Yosh kitobxon" tanloviga bo'lgan qiziqishning yillar kesimida o'zgarishi (ishtirokchilar soni bo'yicha).

3700

iНе можете найти то, что вам нужно? Попробуйте сервис подбора литературы.

o

^

0 -a

OS

1

a

3600 3500 3400 3300 3200 3100 3000 2900 2800

116%

100%

2021 yil

2022 yil

3-rasm.

Kitobxonlik targ'ibotining

ustuvor omillari.

imkoniya bilim;

t; 17% 12%%

rag'bat;

71%

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5 UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337

REFERENCES

1. Узбекистан Президентининг 2017 йил 24 майдаги "^адимий ёзма манбаларни саклаш, таджик ва таргиб килиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тугрисида"ги П^-2995 ^арори. https://lex.uz/docs/3211987

2. Узбекистон Республикаси Президентининг 2020 йилнинг 2 мартидаги "2017-2021 йилларда Узбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йуналиши буйича хдракатлар стратегиясини «Илм, маърифат ва ракамли иктисодиётни ривожлантириш йили»да амалга оширишга оид давлат дастури тугрисида"ги 5953 Фармони //Хал; сузи, 2020 йил 3 март.

3. Узбекистон Президентининг 2020 йил 16 апрелдаги "Шаркшунослик сохдсида кадрлар тайёрлаш тизимини тубдан такомиллаштириш ва илмий салох,иятни ошириш чора-тадбирлари тугрисида"ги П^-4680 ^арори. https://lex.uz/docs/4791086

4. Мирзиёев Ш. М. Эркин ва фаровон, демократик Узбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз.-Тошкент: Узбекистон, 2016.-5 бет.

5. Мирзиёев Ш. М. Миллий тараккиёт йулимизни катъият билан давом эттириб, янги боскичга кутарамиз. Асарлар I жилд. - Тошкент: Узбекистон, 2017.-Б. 470-471.

6. Жабборов Н. Узбекистон Республикаси Фанлар академияси Абу Райх,он Беруний номидаги Шаркшунослик институти: кеча, бугун ва истикбол //Узбекистон Республикаси Фанлар Академияси Ёш олимлар кенгашининг Ёш олимлар ахборотномаси, №2 (6).-2019.-Б. 14-15.

7. https://nrm.uz. Узбекистон Республикаси Президентининг 2020 йилнинг 24 январь куни Олий Мажлисга мурожаатномаси (2020 йил 24 январь).

8. https://president.uz/uz/lists/view/3864. Узбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2020 йилнинг 30 сентябрида Укитувчи ва мураббийлар кунига багишланган тантанали маросимдаги нутки.

9. Узбекистон Республикаси Президентининг 2020 йилнинг 29 декабрдаги Олий Мажлисга мурожаатномаси. http://uzbekistonmet.uz/ uz/lists/view/643.

i Надоели баннеры? Вы всегда можете отключить рекламу.